duży kontrast mapa strony
Strona startowa » Kultura »

Odnaleziono nieznaną powieść Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Polska Agencja Prasowa

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia
Stary, zielony zeszyt, z odręcznym rysunkiem mężczyzny z jamnikiem i globusem na okładce, z nieukończonym tekstem "powieści fantastycznej" pt. "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" wiele lat leżał w warszawskim Muzeum Literatury w zbiorze rękopisów Jerzego Kamila Weintrauba – poety niemal zapomnianego. Odkrycia, że zeszyt, choć przechowywany w archiwum Weintrauba, zawiera nieznane dzieło Baczyńskiego, dokonała kustosz ML Małgorzata Wichowska.
Przed laty Wichowska opracowywała archiwum Weintrauba i miała w rękach tekst "Cudownych przygód pana Pinzla rudego", ale dopiero zajmując się rękopisami Baczyńskiego zrozumiała, kto tak naprawdę jest autorem tego tekstu.

"Dopiero kilkunastu latach, podczas korekty skatalogowanych rękopisów Weintrauba, obdarzona dodatkową wiedzą i znajomością fragmentu archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, które znajduje się w zbiorach muzeum, a więc i jego charakteru pisma, doznałam - muszę użyć tego słowa - olśnienia, iż jest to jego rękopis. Charakterystyczny dukt okrągłego, wyraźnego pisma, potwierdzone porównaniem rękopisu z autografami poety, zwłaszcza brudnopisami jego opowiadań w zbiorach Biblioteki Narodowej, daje tu całkowitą pewność" - pisze Wichowska we wstępie do książki.

Rysunek na okładce zeszytu, gdzie tytułowy bohater utworu sportretowany jest z jamnikiem Hazdrubalem, wydawał się zaczerpnięty z rzeczywistości Weintrauba, który miał ukochanego jamnika Ariela. Jednak Baczyński także miał jamnika, imieniem Dan. Przyjaciel poety z lat szkolnych, Andrzej Józef Kamiński pisał o nim: "spasiony jak wieprzek, do hasania nie był nazbyt skory", ale "ze wszystkich towarzystw najmilsze mu było towarzystwo jego Pana. Powrót Krzysztofa ze szkoły to była niekończąca się seria frenetycznych skoków z podłogi na tapczan, z tapczana na podłogę; po każdym skoku pies walił się na grzbiet, unosił w górę cztery rude łapy, kazał się pieścić, po czym znowu się zrywał, wskakiwał lub zeskakiwał i tak bez końca". Okrągłe kształty okładkowego jamnika naprowadzają Więckowską na myśl, że uwieczniono tam Dana a nie Ariela.

To nie jedyny trop, który naprowadził badaczkę do myśl, że autorem "Cudownych przygód..." jest Baczyński. Tekst przypomina niedokończone opowiadanie Baczyńskiego z czasów szkolnych pt. "Gimnazjum imienia Boobalka I". Autor, prawdopodobnie pod wpływem "Ferdydurke" Gombrowicza, przedstawił w nim karykaturalny obraz swojej szkoły - elitarnego Gimnazjum Batorego. Ze wspomnień kolegów szkolnych wynika, że Baczyński nie należał do prymusów, miał problemy z matematyką, doceniano jednak jego talent do kawałów, zdolności mimiczne i zacięcie satyryczne; był redaktorem działu satyrycznego klasowego pisemka. Podobno fantastycznie naśladował profesorów, szczególnie nauczyciela łaciny.

Bohater "powieści fantastycznej", Pan Pinzel, profesor geografii w powiatowym mieście Kulków, sportretowany został podobnie jak bohaterowie "Gimnazjum imienia Boobalka I" zwłaszcza we fragmentach, gdy wygłasza wykład o "faunie i florze Australii" i niedoszłym "poświęceniu obywatelskim" kangura, który chciał służyć na wojnie. Także historia z gwoździami przybitymi do kaloszy Pinzla przywodzi na myśl wyczyny bohaterów "Gimnazjum imienia Boobalka I".

Skąd jednak wziął się rękopis Baczyńskiego w archiwum Weintrauba? Poeci przyjaźnili się co najmniej od początku 1940 roku, wtedy też nawiązali poetycki dialog. "Elegia nocy zimowej. Do Krzysztofa Baczyńskiego" Weintrauba to odpowiedź na trzecią z "Elegii zimowych" Baczyńskiego, powstałych w styczniu tego roku. Na początku okupacji Baczyński, szukając sposobów na przeżycie szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza na Czerniakowie. Niewiele pisał, uczył się natomiast rysunku. Po wojnie miał zamiar studiować grafikę i poświęcić się edytorstwu. To Weintraub, starszy o kilka lat, był jednym z tych, którzy zachęcali poetę do kontynuowania pisania wierszy.

Weintraub, jako Polak pochodzenia żydowskiego, podczas okupacji ukrywał się, większość czasu spędzał w zamkniętym mieszkaniu. W lecie 1941 r. na kilka miesięcy wyjechał wraz z żoną i Arielem na wieś, do Kierszek koło Klarysewa, gdzie odwiedził go Baczyński ze swoim jamnikiem. Więckowska przypuszcza, że to właśnie wtedy Baczyński przywiózł przyjacielowi niedokończoną powieść satyryczną z lat szkolnych, zabawę literacką z jamnikiem w tle. "Poeta zabrał na spotkanie z przyjacielem opowiadanie o Pinzlu i Hazdrubalu, zwłaszcza że łączyła ich sympatia do jamników, i podczas rozkosznej lektury zaśmiewali się serdecznie. Zeszyt został w domu Weintraubów, by razem z archiwum Jerzego Kamila trafić po wielu latach do Muzeum Literatury" - przypuszcza Wichowska.

Jerzy Weintraub zmarł 10 września 1943 r. na zakażenie krwi spowodowane zacięciem się przy goleniu, Krzysztof Baczyński zginął 4 sierpnia 1944 r. w Powstaniu Warszawskim.

Książka "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" ukazała się w serii "Biblioteka Muzeum Literatury", w której publikowane są utwory literackie ze zbiorów Działu Rękopisów muzeum, a wydrukowany tekst zestawiony jest z podobizną jego autografu. (PAP)

Abonament

Kultura

W Toruniu zagrają m.in. Smolik/Kev Fox/fot. Materiały organizatorówNowe trendy w Toruniu. Rozpoczyna się festiwal NADAFisz Emade, Król oraz Smolik/Kev Fox wystąpią w Toruniu na festiwalu NADA. W programie trzydniowej imprezy są nie tylko koncerty, ale też warsztaty i panele dyskusyjne - m.in. np.: "Jak dystrybuować muzykę" i "Przyszłość dziennikarstwa muzycznego". Celem festiwalu NADA jest prezentacja nowych nurtów i trendów w muzyce, zarówno polskiej, jak i światowej. W ... Aretha Franklin na archiwalnym zdjęciu z 2004 r./fot. PAP/EPA/JEFF KOWALSKYAretha Franklin nie żyje. "Królowa soulu" miała 76 latAretha Franklin, zwana „królową soulu" zmarła w czwartek w wieku 76 lat w swoim domu w Detroit - poinformowała jej przedstawicielka Gwendolyn Quinn. Przyczyną śmierci był rak trzustki. Rodzina gwiazdy przekazała agencji AP oświadczenie, w którym napisała, że dzień śmierci Franklin to "jeden z najmroczniejszych dni w ich życiu, w którym nie potrafią znaleźć ... - Będzie różnorodnie - tak tegoroczną edycję festiwalu harmonijki ustnej Harmonica Bridge zapowiada dyrektor artystyczny festiwalu Sławek Wierzcholski. Fot. Monika KaczyńskaHarmonica Bridge po raz 18. w ToruniuWirtuozów harmonijki ustnej usłyszymy w Toruniu podczas 18. edycji festiwalu Harmonica Bridge. Impreza rozpocznie się w piątek i potrwa do niedzieli. W programie tradycyjnie koncerty w różnych częściach miasta, warsztaty i konkurs harmonijkowy oraz jam session. - Będzie różnorodnie - tak tegoroczną edycję festiwalu harmonijki ustnej Harmonica Bridge zapowi ... Ekipa współtworząca mini musical. Po lewej Krystyna Mazurówna, skrajnie po prawej raper Bisz. Fot. Ewa DąbskaPowstaje mini musical "Mistrz i Róża. Twardowski w Bydgoszczy"W Bydgoszczy powstaje teledysk, będący w zasadzie mini musicalem, zatytułowany "Mistrz i Róża. Twardowski w Bydgoszczy". To działanie realizowane jest w ramach projektu Urzędu Miasta Bydgoszczy "Bydgoszcz Kręci"przez Fundację Czarny Karzeł. Projekt zakłada współuczestnictwo artystów na stałe mieszkających w Bydgoszczy oraz gościnnie znanych osobowości arty ... Spotkanie ze Sławomirem KowalewskimSławomir Kowalewski - wygrał Zinka Milanov Competition - Międzynarodowy Konkurs dla młodych śpiewaków w Rijece w Chorwacji. Sławomir Kowalewski jest solistą Opery Nova. Ukończył Wydział Wokalno - Aktorski bydgoskiej Akademii Muzycznej w klasie śpiewu prof. Macieja Witkiewicza. W 2016 r. wystąpił w roli Markiza Posy w operze Verdiego „Don Carlos” zrealiz ... Po drugim koncercie Fontanny MuzykiMuzyka filmowa, w wykonaniu Poznańskiej Orkiestry Rozrywkowej, zabrzmiała podczas drugiego koncertu sierpniowego festiwalu "Fontanna Muzyki" w Bydgoszczy. Całość poprowadził i o filmach opowiadał Tomasz Raczek. W programie znalazły się utwory zarówno z polskich, jak i zagranicznych produkcji, a więc np. z "Vabanku", "Nocy i dni", serialu "07 zgłoś się" czy ... Film Krzysztofa Nowickiego na festiwalu w Korei PołudniowejW ten weekend "Sen Leokadii" bydgoskiego reżysera - Krzysztofa Nowickiego pokazywany jest w sekcji klasyka dokumentu, na Międzynarodowym Festiwalu Filmu i Muzyki w mieście Jecheon w Korei Południowej. W listopadzie ubiegłego roku, jego film "Sen Leokadii" startował w konkursie krótkometrażowych filmów dokumentalnych na Festiwalu Camerimage 2017 w Bydgoszcz ... Monika Litwin Dyngosz i Wojciech Dyngosz Fot. M. JasińskaPłyta z pieśniami NoskowskiegoNiedługo ukaże się płyta z pieśniami Zygmunta Noskowskiego. Utwory odnaleźli i nagrali Monika Litwin - Dyngosz i Wojciech Dyngosz. Artystom akompaniowała Justyna Jakubowska na odrestaurowanym fortepianie, należącym niegdyś do kompozytora. Instrument znajduje się w Ostromecku i jest częścią słynnej kolekcji Andrzeja Szwalbego. Śpiewacy opowiadają o ... "Ćwiczenia z fitosocjologii stosowanej" w bwaEfektem miesięcznej rezydencji artystki wizualnej Małgorzaty Kaczmarek w Bydgoszczy jest autorska wystawa zatytułowana "Ćwiczenia z fitosocjologii stosowanej", którą można oglądać w Galerii Miejskiej bwa. Artystka w wyniku obserwacji zachowań społecznych roślin tworzy opowieść o relacjach międzyludzkich oraz pokazuje świat roślin poprzez relacje społeczne. ... Festiwal to impreza wielowymiarowa, skupiająca wiele dziedzin sztuki. Fot. ArchiwumPerspektywy 9 Hills Festival w ChełmnieW Chełmnie, od piątku trwa trzecia edycja Perspektywy 9 Hills Festival. Wczoraj wystąpił Jacaszek, odbyła się Parada Lampionów, spektakle teatralne i wiele innych wydarzeń. Atrakcje zaplanowano także na dziś, ale najpierw posłuchajmy o idei imprezy. Dziś oprócz wspomnianego Święta Mieszkańców, także koncert Adama Bałdycha czy widowisko teatralne Antagon Th ...
1234567
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę