duży kontrast mapa strony
Strona startowa » Kultura »

Odnaleziono nieznaną powieść Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Polska Agencja Prasowa

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia
Stary, zielony zeszyt, z odręcznym rysunkiem mężczyzny z jamnikiem i globusem na okładce, z nieukończonym tekstem "powieści fantastycznej" pt. "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" wiele lat leżał w warszawskim Muzeum Literatury w zbiorze rękopisów Jerzego Kamila Weintrauba – poety niemal zapomnianego. Odkrycia, że zeszyt, choć przechowywany w archiwum Weintrauba, zawiera nieznane dzieło Baczyńskiego, dokonała kustosz ML Małgorzata Wichowska.
Przed laty Wichowska opracowywała archiwum Weintrauba i miała w rękach tekst "Cudownych przygód pana Pinzla rudego", ale dopiero zajmując się rękopisami Baczyńskiego zrozumiała, kto tak naprawdę jest autorem tego tekstu.

"Dopiero kilkunastu latach, podczas korekty skatalogowanych rękopisów Weintrauba, obdarzona dodatkową wiedzą i znajomością fragmentu archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, które znajduje się w zbiorach muzeum, a więc i jego charakteru pisma, doznałam - muszę użyć tego słowa - olśnienia, iż jest to jego rękopis. Charakterystyczny dukt okrągłego, wyraźnego pisma, potwierdzone porównaniem rękopisu z autografami poety, zwłaszcza brudnopisami jego opowiadań w zbiorach Biblioteki Narodowej, daje tu całkowitą pewność" - pisze Wichowska we wstępie do książki.

Rysunek na okładce zeszytu, gdzie tytułowy bohater utworu sportretowany jest z jamnikiem Hazdrubalem, wydawał się zaczerpnięty z rzeczywistości Weintrauba, który miał ukochanego jamnika Ariela. Jednak Baczyński także miał jamnika, imieniem Dan. Przyjaciel poety z lat szkolnych, Andrzej Józef Kamiński pisał o nim: "spasiony jak wieprzek, do hasania nie był nazbyt skory", ale "ze wszystkich towarzystw najmilsze mu było towarzystwo jego Pana. Powrót Krzysztofa ze szkoły to była niekończąca się seria frenetycznych skoków z podłogi na tapczan, z tapczana na podłogę; po każdym skoku pies walił się na grzbiet, unosił w górę cztery rude łapy, kazał się pieścić, po czym znowu się zrywał, wskakiwał lub zeskakiwał i tak bez końca". Okrągłe kształty okładkowego jamnika naprowadzają Więckowską na myśl, że uwieczniono tam Dana a nie Ariela.

To nie jedyny trop, który naprowadził badaczkę do myśl, że autorem "Cudownych przygód..." jest Baczyński. Tekst przypomina niedokończone opowiadanie Baczyńskiego z czasów szkolnych pt. "Gimnazjum imienia Boobalka I". Autor, prawdopodobnie pod wpływem "Ferdydurke" Gombrowicza, przedstawił w nim karykaturalny obraz swojej szkoły - elitarnego Gimnazjum Batorego. Ze wspomnień kolegów szkolnych wynika, że Baczyński nie należał do prymusów, miał problemy z matematyką, doceniano jednak jego talent do kawałów, zdolności mimiczne i zacięcie satyryczne; był redaktorem działu satyrycznego klasowego pisemka. Podobno fantastycznie naśladował profesorów, szczególnie nauczyciela łaciny.

Bohater "powieści fantastycznej", Pan Pinzel, profesor geografii w powiatowym mieście Kulków, sportretowany został podobnie jak bohaterowie "Gimnazjum imienia Boobalka I" zwłaszcza we fragmentach, gdy wygłasza wykład o "faunie i florze Australii" i niedoszłym "poświęceniu obywatelskim" kangura, który chciał służyć na wojnie. Także historia z gwoździami przybitymi do kaloszy Pinzla przywodzi na myśl wyczyny bohaterów "Gimnazjum imienia Boobalka I".

Skąd jednak wziął się rękopis Baczyńskiego w archiwum Weintrauba? Poeci przyjaźnili się co najmniej od początku 1940 roku, wtedy też nawiązali poetycki dialog. "Elegia nocy zimowej. Do Krzysztofa Baczyńskiego" Weintrauba to odpowiedź na trzecią z "Elegii zimowych" Baczyńskiego, powstałych w styczniu tego roku. Na początku okupacji Baczyński, szukając sposobów na przeżycie szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza na Czerniakowie. Niewiele pisał, uczył się natomiast rysunku. Po wojnie miał zamiar studiować grafikę i poświęcić się edytorstwu. To Weintraub, starszy o kilka lat, był jednym z tych, którzy zachęcali poetę do kontynuowania pisania wierszy.

Weintraub, jako Polak pochodzenia żydowskiego, podczas okupacji ukrywał się, większość czasu spędzał w zamkniętym mieszkaniu. W lecie 1941 r. na kilka miesięcy wyjechał wraz z żoną i Arielem na wieś, do Kierszek koło Klarysewa, gdzie odwiedził go Baczyński ze swoim jamnikiem. Więckowska przypuszcza, że to właśnie wtedy Baczyński przywiózł przyjacielowi niedokończoną powieść satyryczną z lat szkolnych, zabawę literacką z jamnikiem w tle. "Poeta zabrał na spotkanie z przyjacielem opowiadanie o Pinzlu i Hazdrubalu, zwłaszcza że łączyła ich sympatia do jamników, i podczas rozkosznej lektury zaśmiewali się serdecznie. Zeszyt został w domu Weintraubów, by razem z archiwum Jerzego Kamila trafić po wielu latach do Muzeum Literatury" - przypuszcza Wichowska.

Jerzy Weintraub zmarł 10 września 1943 r. na zakażenie krwi spowodowane zacięciem się przy goleniu, Krzysztof Baczyński zginął 4 sierpnia 1944 r. w Powstaniu Warszawskim.

Książka "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" ukazała się w serii "Biblioteka Muzeum Literatury", w której publikowane są utwory literackie ze zbiorów Działu Rękopisów muzeum, a wydrukowany tekst zestawiony jest z podobizną jego autografu. (PAP)

Abonament

Kultura

Joanna Kulig na festiwalu Poli Negri w Lipnie. Fot. Iwona Muszytowska-RzeszotekJoanna Kulig i Magdalena Lamparska laureatkami "Politki" na Przeglądzie Twórczości Filmowej w LipnieJoanna Kulig oraz Magdalena Lamparska to kolejne laureatki "Politki" na 12. Przeglądzie Twórczości Filmowej "Pola i inni" w Lipnie. Aktorki odebrały dziś statuetki oraz odsłoniły pamiątkowe tablice na lipnowskim Bulwarze im. Poli Negri. Magdalena Lamparska w Lipnie promowała także swoją książkę "Wszystko albo nic.#jak Pola Negri", którą poświeciła aktorce. ... Piotr Biskupski o Festiwalu Sztuki Perkusyjnej Drums FusionW poniedziałek w Bydgoszczy rozpoczyna się Międzynarodowy Festiwal Sztuki Perkusyjnej Drums Fusion, na który złożą się koncerty, warsztaty i parady. Gwiazdami festiwalu będą: Jan Garbarek, zespół Apocalyptica, String Connection i Krzysztof Ścierański Trio. Festiwal potrwa sześć dni. Przez pierwsze trzy dni, od poniedziałku do środy, odbędą się warsztaty, p ... "Dorosnąć wiosną" w Wozowni"Dorosnąć wiosną" to wystawa georgi Krawiec artystki związanej z Berlinem i Warszawą, którą do 3 czerwca oglądać można w toruńskiej galerii sztuki współczesnej Wozownia. Dwie dusze w jednym ciele – tak można by krótko określić podwójną tożsamość autorki.. W interaktywnej polsko-niemieckiej grze georgia Krawiec opowiada historię emigracji. Wykorzystując apa ... "Dziewczyna Bonda" czyli tematy z filmów szpiegowskich"Dziewczyna Bonda" czyli tematy z filmów szpiegowskich najbardziej znanego cyklu na świecie zabrzmiały wczoraj w Filharmonii Pomorskiej. Pomysłodawcą i autorem opracowań muzycznych jest Adam Lemańczyk, który niedawno na nowo zaaranżował Kolędę Nockę. W programie znalazły się najbardziej rozpoznawalne piosenki i tematy z Bondów. Solistami wieczoru byli a ... Krzysztof Herdzin Fot. M. JasińskaKrzysztof Herdzin w innej odsłonieWrócił "przed chwilą" z niemuzycznej podróży, a przed kilkoma dniami odbierał nagrodę - medal Jerzego Sulimy Kamińskiego. Krzysztof Herdzin - pianista, kompozytor, aranżer, multiinstrumentalista, producent muzyczny i czworo wyróżnionych artystów odebrali medale podczas środowej sesji bydgoskiej Rady Miasta. W gronie nagrodzonych znalazła się również pedago ... Zespół les ballets C de la B z Gandawy (Belgia) zdobył nagrodę główną 24. Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego "Kontakt", który w piątek zakończył się w Toruniu. Fot. Materiały prasoweGłówna nagroda festiwalu "Kontakt" dla zespołu z BelgiiZespół les ballets C de la B z Gandawy (Belgia) zdobył nagrodę główną 24. Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego "Kontakt", który w piątek zakończył się w Toruniu. W konkursie zaprezentował on spektakl "Requiem dla L." w reżyserii Alaina Platela. Przedstawienia oceniało jury w składzie: prozaik i dramatopisarz Marius Ivaskevicius (Litwa), krytyk teatralny ... Marcin Dorociński odebrał statuetkę oraz odsłonił pamiątkową tablicę na Bulwarze im. Poli Negri w Lipnie. Fot. Bogumiła Wresiło"Pola i inni" w Lipnie - "Politka" i tablica dla Marcina DorocińskiegoMarcin Dorociński laureatem "Politki", na 12. Przeglądzie Twórczości Filmowej "Pola i inni" w Lipnie. Aktor odebrał dziś statuetkę oraz odsłonił pamiątkową tablicę na lipnowskim Bulwarze im. Poli Negri. "Być może kiedyś, będąc dziecięciem oglądając filmy czarno-białe oglądałem Polę Negri tylko teraz tego nie nie pamiętam. Może gdzieś pomiędzy firmami z Cha ... "Sytuacja z wyciągniętą ręką" - to spektakl o historii skażonego gestu. Fot. Iwona Muszytowska-Rzeszotek"Sytuacja z wyciągniętą ręką" - na festiwalowej scenie "Kontaktu"Bardzo dokumentalnie i publicystycznie wypada tegoroczna edycja toruńskiego Festiwalu Kontakt. Prezentowane spektakle nie są linearnymi historiami, a analizą emocji, sytuacji, rzeczywistości, kondycji człowieka albo analizą gestów. Tak było wczoraj na niemieckim przedstawieniu Teatru z Monachium "Sytuacja z wyciągniętą ręką". To rodzaj "performance", podcz ... „Szara pracownica biurowa” wchodzi na scenę i opowiada o swojej pracy poprzez słowa i ruch/fot. Anastasia SobolevaMonodram, który narodził się jako żart. "The Marusia" na festiwalu Kontakt"The Marusia" w wykonaniu Marusi Sokolnikow - to kolejny spektakl pokazany podczas trwającego w Toruniu Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Kontakt. Ten solowy występ narodził się jako żart: co się stanie, jeśli głównym i jedynym wykonawcą nie będzie zawodowy tancerz, ale ktoś, kto zawsze był za kulisami? Co by się stało, gdyby Marusia Sokolnikowa, kier ... Zdzisław Piernik w latach 50. i 60. był związany z Toruniem/fot. FacebookO naturze dźwięku na toruńskim festiwalu Muzykofilia. Gwiazda: Zdzisław PiernikDruga odsłona Festiwalu Muzykofilia odbędzie się w piątek i w sobotę (25-26 maja) w Toruniu. Na scenie Dworu Artusa wystąpią muzycy z Torunia i Bydgoszczy oraz legenda polskiej alternatywy Zdzisław Piernik. Festiwal organizowany jest wokół instrumentów akustycznych oraz ich oryginalnych brzmień , których poszukują grający na nich artyści. W tym roku jego g ...
1234567
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę