Wtorek, 27 października 2020 r.   Imieniny: Iwony, Sabiny
Polskie Radio PiK » Bohaterowie
Ogłoszenie własne nadawcy

Wywalczyli nam wolność - Bohaterowie!


Gdyby nie oni… Gdyby ich nie było… Jak dziś byśmy żyli i gdzie byłby nasz dom? W jakim języku byśmy się porozumiewali? A może w ogóle by nas nie było?... Nieczęsto zadajemy sobie takie pytania, jednak zawsze wtedy, kiedy poznajemy życie i dzieło tych, którzy walczyli o wolną i niepodległą Polskę. Chcemy Państwu pokazać tych ludzi, chcemy móc o nich opowiedzieć i pokazać nie tylko ich czyn i chwałę, ale także zwykłe strony ich życia. Czy się bali? Czy mieli chwile zwątpienia? Czy kogoś kochali?

O tym opowiemy w cyklu „Bohaterowie”.

W każdą sobotę poznają Państwo wyjątkową postać.
Jej sylwetkę prezentujemy w audycjach:
  • „Zawsze dzień dobry z Polskim Radiem PiK”, ok. godz. 7.45
  • „Wsłuchaj się w region”, ok. godz. 11.50
  • „Czatuj”, ok. godz. 14.50.
Raz w miesiącu, w niedzielnej audycji „Ziarna losu" o godz. 16.00, zachęcamy do wysłuchania reportażu dokumentującego tragiczne losy wojennych bohaterów.

„Bohaterowie”, cz.3

Irena Jagielska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
Irena Jagielska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
„Wszystko się skończy, wszystko przeminie,
I sen przeminie i cudne marzenie,
Lecz coś jest w duszy, co nigdy nie zginie,
I wciąż trwać będzie – a to jest wspomnienie”


– ten fragment wiersza do pamiętnika Ireny Jagielskiej wpisała Jej nauczycielka z Żeńskiego Gimnazjum Marii Eckmanowej w Toruniu. Musiał ów wiersz wywrzeć wielkie wrażenie na nastoletniej jeszcze Irenie, bo całym swoim życiem pracowała na dobre i piękne „wspomnienie”.

Kurierka, a kiedy trzeba było także szyfrantka, kobieta o wielu konspiracyjnych pseudonimach: „Ola”, „Grażyna”, „Wanda”, „Janka”, „Irena”, „Mira” i najbardziej znany „Ewa”. Posługiwała się też niemieckimi dokumentami wystawianymi na różne nazwiska. W podróżach kurierskich bardzo Jej pomagała doskonała znajomość języka niemieckiego. Biegła znajomość języka pomogła Jej także w znalezieniu pracy. A pracowała w sortowni listów na Dworcu Głównym, co było bardzo przydatne w Jej działalności konspiracyjnej. Wykradała np. listy kierowane do gestapo - często były to donosy. Później została przeniesiona do sekretariatu, gdzie pracowała jako maszynistka i sekretarka. Urząd, w którym pracowała, miał prawo wystawiania dokumentów, bez których nie wolno było podróżować. Jagielska zdobywała te dokumenty. Korzystała z nich podczas swoich podróży, ale używali ich także inni konspiratorzy. Irena Jagielska była obdarzona niesamowitą fantazją i brawurą, które to cechy pomagały Jej zdobywać broń w sytuacjach zgoła nieprzewidywalnych. Oto np. wykorzystując tłok przy wchodzeniu do autobusu, stawała za żołnierzem niemieckim, odcinała żyletką kaburę z bronią i szybko chowała się za autobus. Zdobyła w ten sposób 12 sztuk broni. Po wycofaniu się Niemców i opanowaniu kraju przez wojska sowieckie, Irena Jagielska działała w ramach struktur Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. W marcu 1945 r została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Bita i torturowana znalazła jednak sposób, by uciec z więzienia. I znów przewoziła informacje, czasami ludzi - była kurierką.

Po aresztowaniu Józefa Chylińskiego - Szefa Sztabu Pomorskiego Okręgu AK - działała dalej w konspiracji. Uwięzienie kolejnego dowódcy Józefa Grussa - Szefa Pomorskiego Okręgu Wolność i Niezawisłość spowodowało, że postanowiła opuścić Polskę. W marcu 1946 r przekroczyła polsko–niemiecką granicę. Irena Jagielska została odznaczona Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej i trzykrotnie Medalem Wojska Polskiego.

Opowieść o życiu i działalności Ireny Jagielskiej powstała przy współpracy dr Ewy Gawrońskiej - dokumentalistki i autorki kwerend archiwalnych z Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu. Nadzór naukowy: dr Katarzyna Minczykowska-Targowska. Opracowanie radiowe: Żaneta Walentyn.



W audycji „Ziarna losu” z 26 stycznia br. Żaneta Walentyn prezentuje reportaż pt. „Kobieta z fantazją”, w którym o Irenie Jagielskiej opowiadają: Elżbieta Skerska z Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu oraz prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski z Uniwersytetu Gdańskiego.
Polskie Radio PiK - 18 stycznia 2020 - Bohaterowie, cz.3
Polskie Radio PiK - 25 stycznia 2020 - „Kobieta z fantazją”, reportaż Żanety Walentyn

„Bohaterowie”, cz.2

Halina Kurowska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
Halina Kurowska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
Pochodziła z Chełmży. Była komendantką pionu kobiecego „Gryfa Pomorskiego”, działała w organizacji „Ojczyzna”, a w Powstaniu Warszawskim była komendantką łączniczek batalionu. Za swoją działalność została uhonorowana „Krzyżem Partyzanckim”, „Krzyżem Powstania Warszawskiego” i „Krzyżem Armii Krajowej”, który otrzymała parę dni przed śmiercią. W 2. odcinku projektu historycznego cyklu „Bohaterowie” przypominamy postać Haliny Kurowskiej.

Autor kwerend archiwalnych i tekstu biograficznego: Anna Rojewska. Nadzór naukowy: dr Katarzyna Minczykowska-Targowska. Opracowanie radiowe: Adriana Andrzejewska-Kuras.
Polskie Radio PiK - 11 stycznia 2020 - Bohaterowie, cz.2

„Bohaterowie”, cz.1

Halina Stabrowska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
Halina Stabrowska. Fot. ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej
Uciekała przed gestapo przez niemal trzy lata. Fałszowała dokumenty, spotykała się z kurierami, ratowała ludzi z więzienia. Za swoją działalność zapłaciła najwyższą cenę. Przed rozstrzelaniem krzyknęła "Niech żyje Polska". W 1. odcinku projektu historycznego „Bohaterowie” prezentujemy Halinę Stabrowską, bydgoską działaczkę społeczną, posłankę na Sejm II RP, żołnierza Armii Krajowej.

Autor kwerend archiwalnych i tekstu biograficznego: Elżbieta Skerska. Nadzór naukowy: dr Katarzyna Minczykowska-Targowska. Opracowanie radiowe: Michał Słobodzian.
Polskie Radio PiK - 4 stycznia 2020 - Bohaterowie, cz.1
12345