Niedziela, 08 grudnia 2019 r.   Imieniny: Marii, Światozara, Makarego
Polskie Radio PiK » Nauka i technologie
2018-10-03, 16:00 Polska Agencja Prasowa

Najstarszą, nieznaną wersję polskiego przekładu Koranu wydadzą filolodzy z Torunia

Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Najstarszą i nieznaną do tej pory wersję polskiego przekładu Koranu wydadzą filolodzy z Centrum Badań Kitabistycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorami przekładu są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Znak wodny na kartach rękopisu wskazuje na 1821 rok.
Powszechnie funkcjonuje przekonanie, że Koran na język polski przetłumaczył po raz pierwszy młody Tatar Jan Murza Tarak Buczacki. Jego przekład ukazał się w formie drukowanej w 1858 roku. "Jego fragmenty przechowywane są w Bibliotece Kórnickiej. Chodzi o pierwsze 11 sur (rozdziałów - PAP) w formie szczotki drukarskiej z 1848 roku" - przypomniała w rozmowie z PAP filolog z UMK w Toruniu dr hab. Joanna Kulwicka-Kamińska.

Jest jednak jeszcze starsza wersja Koranu - ustalili eksperci. W archiwum częściowo spalonego dworku swoich przodków w Czombrowie znalazła ją - "fragmenty jakiegoś rękopisu przekładu Koranu" - historyk sztuki Joanna Puchalska. "Nie wiedziała, co to jest" - powiedziała dr hab. Kulwicka-Kamińska.

Rękopis trafił do Związku Tatarów Rzeczpospolitej, gdzie jednak nie udało się go zidentyfikować. Później rękopis przekazano do prof. Czesława Łapicza z Centrum Badań Kitabistycznych UMK.

"On porównał ten przekład z tym, który już był znany - i stwierdził, że to pierwowzór, najwcześniejsza wersja tego tłumaczenia, które ukazało się pod nazwiskiem Jana Murzy Tarak Buczackiego. Według nas pochodzi on z 1. połowy XIX w., co potwierdzają znaki wodne i nasze badania języka tego tekstu, czyli warstwy polszczyzny północnokresowej" - dodała Kulwicka-Kamińska.

Prof. Łapicz w rozmowie z PAP podkreślił, że trudności związane z ustaleniem autorstwa wiązały się z członkostwem rzeczywistych tłumaczy w Towarzystwie Filomatów. Ani cenzura wileńska, ani car rosyjski Mikołaj I nie chcieli zgodzić się na wydanie publikacji osób związanych z tym środowiskiem.

"Prawdziwymi autorami są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Obaj należeli do koła filomatów. Byli represjonowani po procesie filomatów i po powstaniu listopadowym" - wskazał Łapicz.

Znany jest badaczom wcześniejszy przekład Koranu, dokonany przez Tatarów polskich (z II połowy XVI wieku) w formie tefsiru. Jest to tłumaczenie na język polski, ale zapisane alfabetem arabskim.

"Treść tego przekładu byłaby dla nich zrozumiała, bo była po polsku, ale wielu nie mogło tego odczytać, bo alfabet był hermetyczny. Filomaci swoje tłumaczenie dedykowali Tatarom, żeby mieli dostęp do najważniejszej dla nich księgi i mogli zachować wiarę przodków. Dlatego obecne znalezisko jest tak ważne" - wskazał Łapicz.

Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Teraz ma zostać wydany.

"Chcemy opublikować znalezioną część rękopisu z komentarzem filologiczno-historycznym w zestawieniu z tymi samymi surami z wydania drukowanego z 1858 r. Chodzi o pokazanie różnic. Drukowana wersja z 1858 roku zawiera bowiem wiele zmian w stosunku do pierwotnego tłumaczenia w warstwie językowej i tłumaczeniowej. W publikacji zaznaczymy również, że wcześniej były wzmianki o tym, że Domeyko tłumaczył Koran, ale do tego momentu nie było jednak żadnego rękopisu, śladu potwierdzającego ten trop - poza korespondencją i podaniami składanymi do cara o zgodę na druk przekładu. Całe odkrycie polega na tym, że pojawił się rękopis ze znakami wodnymi. Sury tego Koranu (od 69 do 111) zostaną wydane najpóźniej w pierwszej połowie 2019 roku" - wyjaśniła Kulwicka-Kamińska.

Dziedziczka dworu w Czombrowie odkryła już wcześniej, że był on pierwowzorem Soplicowa znanego z "Pana Tadeusza".

"Z tym dworkiem związany był dziadek Mickiewicza; później - jego córka, czyli matka Mickiewicza, która była tam panną apteczkową (osobą dbającą o zdrowie dworu - PAP). Z zachowanych dokumentów, korespondencji oraz historii udało się jej stworzyć wiarygodną opowieść, która ukazała się w postaci dwóch książek i wielu artykułów, że Czombrów jest pierwowzorem Soplicowa, a pewne wątki z "Pana Tadeusza" pokrywają się z historią tego miejsca" - zakończyła filolog z UMK.

Filolodzy z UMK wciąż mają nadzieję na znalezienie całości rękopisu tłumaczenia autorstwa Domeyki oraz ks. Chlewińskiego. (PAP)

Nauka i technologie

2019-12-05, godz. 15:20 „Ścieżka dorastania” - wystawa dla nastolatków w toruńskim Młynie Wiedzy [wideo] Jak przewinąć niemowlaka? Jak wygląda dzień nastolatków w Pakistanie, Chinach czy Anglii? Jak wyładować złość i co można wyczytać z naszej twarzy? Między inny ... » więcej 2019-11-06, godz. 11:27 Polski Nobel Naukowy dla fizyka z UMK! "Przyjąłem ze wzruszeniem i oszołomieniem" Prof. Andrzej Kossakowski z UMK w Toruniu został laureatem Nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, uznawanej za najważniejsze naukowe wyróżnienie w kraju. » więcej 2019-11-04, godz. 20:46 Rezonans dokładny i szczegółowy. Dla studentów UMK i do projektów onkologicznych Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu może pochwalić się nowoczesnym rezonansem magnetycznym. Urządzenie znajduje się w Interdyscyplinarnym Centrum Nowocze ... » więcej 2019-10-30, godz. 13:57 Resort nauki ogłosił listę 10 uczelni badawczych. Jest wśród nich toruński UMK Listę 10 uczelni badawczych, zwycięzców konkursu 'Inicjatywa Doskonałości - Uczelnia Badawcza' przedstawiło w środę Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ... » więcej 2019-10-24, godz. 15:20 Informacja rządzi światem. Naukowcy analizują w Bydgoszczy jej fenomen Fizycy z całego świata zjechali do Bydgoszczy i debatują o...informacji - czym jest, jak ją pozyskiwać, kodować i przesyłać. Międzynarodowe Kolokwium trwa do ... » więcej 2019-10-18, godz. 06:20 Bliżej kosmosu w toruńskim Młynie Wiedzy. Wykłady, warsztaty i mini piknik Jak prezentuje się wizja podboju Układu Słonecznego? Na czym polegają testy rakiety suborbitalnej? Czym zakończą się misje balonów stratosferycznych? Tego będ ... » więcej 2019-10-08, godz. 14:37 Fizyczny Nobel 2019 za poznanie Wszechświata i egzoplanet James Peebles, Michel Mayor i Didier Queloz zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki - ogłosił w Sztokholmie Komitet Noblowski. Wyróż ... » więcej 2019-09-27, godz. 12:47 Google Cloud strategicznym partnerem Operatora Chmury Krajowej Google Cloud został strategicznym partnerem Operatora Chmury Krajowej (OChK), dzięki czemu OChK włączy do oferty usługi chmury obliczeniowej Google, a Google ... » więcej 2019-09-24, godz. 10:11 Raport: wartość polskiego e-eksportu może wzrosnąć o 400 proc. do 110 mld zł Zniesienie barier utrudniających rozwój eksportu cyfrowego może w dłuższej perspektywie zwiększyć liczbę polskich firm sprzedających towary i usługi za granic ... » więcej 2019-08-14, godz. 07:23 Nowa e-usługa Ministerstwa Cyfryzacji - resort przypomni o wymianie dowodu osobistego Posiadacze Profilu Zaufanego dostaną przypomnienie o konieczności wymiany dowodu osobistego; powiadomienie będzie wysyłane w wiadomości SMS trzykrotnie - na 6 ... » więcej
1234567