Środa, 21 sierpnia 2019 r.   Imieniny: Joanny, Kazimiery, Piusa
Polskie Radio PiK » Nauka i technologie
2018-10-03, 16:00 Polska Agencja Prasowa

Najstarszą, nieznaną wersję polskiego przekładu Koranu wydadzą filolodzy z Torunia

Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Najstarszą i nieznaną do tej pory wersję polskiego przekładu Koranu wydadzą filolodzy z Centrum Badań Kitabistycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorami przekładu są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Znak wodny na kartach rękopisu wskazuje na 1821 rok.
Powszechnie funkcjonuje przekonanie, że Koran na język polski przetłumaczył po raz pierwszy młody Tatar Jan Murza Tarak Buczacki. Jego przekład ukazał się w formie drukowanej w 1858 roku. "Jego fragmenty przechowywane są w Bibliotece Kórnickiej. Chodzi o pierwsze 11 sur (rozdziałów - PAP) w formie szczotki drukarskiej z 1848 roku" - przypomniała w rozmowie z PAP filolog z UMK w Toruniu dr hab. Joanna Kulwicka-Kamińska.

Jest jednak jeszcze starsza wersja Koranu - ustalili eksperci. W archiwum częściowo spalonego dworku swoich przodków w Czombrowie znalazła ją - "fragmenty jakiegoś rękopisu przekładu Koranu" - historyk sztuki Joanna Puchalska. "Nie wiedziała, co to jest" - powiedziała dr hab. Kulwicka-Kamińska.

Rękopis trafił do Związku Tatarów Rzeczpospolitej, gdzie jednak nie udało się go zidentyfikować. Później rękopis przekazano do prof. Czesława Łapicza z Centrum Badań Kitabistycznych UMK.

"On porównał ten przekład z tym, który już był znany - i stwierdził, że to pierwowzór, najwcześniejsza wersja tego tłumaczenia, które ukazało się pod nazwiskiem Jana Murzy Tarak Buczackiego. Według nas pochodzi on z 1. połowy XIX w., co potwierdzają znaki wodne i nasze badania języka tego tekstu, czyli warstwy polszczyzny północnokresowej" - dodała Kulwicka-Kamińska.

Prof. Łapicz w rozmowie z PAP podkreślił, że trudności związane z ustaleniem autorstwa wiązały się z członkostwem rzeczywistych tłumaczy w Towarzystwie Filomatów. Ani cenzura wileńska, ani car rosyjski Mikołaj I nie chcieli zgodzić się na wydanie publikacji osób związanych z tym środowiskiem.

"Prawdziwymi autorami są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Obaj należeli do koła filomatów. Byli represjonowani po procesie filomatów i po powstaniu listopadowym" - wskazał Łapicz.

Znany jest badaczom wcześniejszy przekład Koranu, dokonany przez Tatarów polskich (z II połowy XVI wieku) w formie tefsiru. Jest to tłumaczenie na język polski, ale zapisane alfabetem arabskim.

"Treść tego przekładu byłaby dla nich zrozumiała, bo była po polsku, ale wielu nie mogło tego odczytać, bo alfabet był hermetyczny. Filomaci swoje tłumaczenie dedykowali Tatarom, żeby mieli dostęp do najważniejszej dla nich księgi i mogli zachować wiarę przodków. Dlatego obecne znalezisko jest tak ważne" - wskazał Łapicz.

Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Teraz ma zostać wydany.

"Chcemy opublikować znalezioną część rękopisu z komentarzem filologiczno-historycznym w zestawieniu z tymi samymi surami z wydania drukowanego z 1858 r. Chodzi o pokazanie różnic. Drukowana wersja z 1858 roku zawiera bowiem wiele zmian w stosunku do pierwotnego tłumaczenia w warstwie językowej i tłumaczeniowej. W publikacji zaznaczymy również, że wcześniej były wzmianki o tym, że Domeyko tłumaczył Koran, ale do tego momentu nie było jednak żadnego rękopisu, śladu potwierdzającego ten trop - poza korespondencją i podaniami składanymi do cara o zgodę na druk przekładu. Całe odkrycie polega na tym, że pojawił się rękopis ze znakami wodnymi. Sury tego Koranu (od 69 do 111) zostaną wydane najpóźniej w pierwszej połowie 2019 roku" - wyjaśniła Kulwicka-Kamińska.

Dziedziczka dworu w Czombrowie odkryła już wcześniej, że był on pierwowzorem Soplicowa znanego z "Pana Tadeusza".

"Z tym dworkiem związany był dziadek Mickiewicza; później - jego córka, czyli matka Mickiewicza, która była tam panną apteczkową (osobą dbającą o zdrowie dworu - PAP). Z zachowanych dokumentów, korespondencji oraz historii udało się jej stworzyć wiarygodną opowieść, która ukazała się w postaci dwóch książek i wielu artykułów, że Czombrów jest pierwowzorem Soplicowa, a pewne wątki z "Pana Tadeusza" pokrywają się z historią tego miejsca" - zakończyła filolog z UMK.

Filolodzy z UMK wciąż mają nadzieję na znalezienie całości rękopisu tłumaczenia autorstwa Domeyki oraz ks. Chlewińskiego. (PAP)

Nauka i technologie

2019-08-14, godz. 07:23 Nowa e-usługa Ministerstwa Cyfryzacji - resort przypomni o wymianie dowodu osobistego Posiadacze Profilu Zaufanego dostaną przypomnienie o konieczności wymiany dowodu osobistego; powiadomienie będzie wysyłane w wiadomości SMS trzykrotnie - na 6 ... » więcej 2019-08-06, godz. 12:03 ZUS sprawdza niby-chorych. Mają specjalną aplikację! Nowa aplikacja pomaga urzędnikom identyfikować tych, którzy pracują, będąc na zwolnieniu lekarskim. Tysiące osób muszą zwracać zasiłki, głównie prowadzący dzi ... » więcej 2019-07-28, godz. 08:20 Gry wideo, ale i planszówki. E-sport w Inowrocławiu [zdjęcia] W Inowrocławiu trwa turniej gier wideo. Impreza Sprzymierzeni Gaming Center przyciągnęła do hali widowiskowo-sportowej sympatyków wirtualnej rozrywki. Tego ro ... » więcej 2019-07-20, godz. 15:23 „Radio Planet i Komet” ląduje na Księżycu! „50 twarzy Księżyca” to tytuł multimedialnej projekcji poświęconej 50. rocznicy lądowania na Srebrnym Globie. Filmowa opowieść zostanie wyświetlona dziś na Sk ... » więcej 2019-07-17, godz. 11:45 Czego oko nie widziało, usłyszą uszy, i poprowadzą, dzięki totupointom! Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, jako pierwsza uczelnia w województwie, zainstalował na budynkach uczelnianych system Totupoint, czyli elektroni ... » więcej 2019-07-16, godz. 09:38 Częściowe zaćmienie Księżyca. Czy aura pozwoli na obserwację? Zaćmienie Księżyca zawsze robi wrażenie - nawet jeśli jest tylko częściowe. Właśnie takie zdarzy się dziś (16.07.) późnym wieczorem. » więcej 2019-07-04, godz. 15:20 Młodzież i internet. Wyniki badań przeczą stereotypom [prezentacja] Większość młodzieży właściwie wykorzystuje internet i telefon komórkowy - wynika z badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. W badani ... » więcej 2019-06-10, godz. 13:32 Ponad połowa Polaków zorganizuje urlop samodzielnie, korzystając z Internetu W tym roku, podobnie jak rok temu, większość polskich turystów (61,8 proc.) zorganizuje wyjazd samodzielnie, korzystając z Internetu, a 18,1 proc. kupi wyciec ... » więcej 2019-06-08, godz. 21:15 Nowa odsłona serwisu internetowego SzukajwArchiwach.gov.pl Tworzenie własnych kolekcji tematycznych i udostępnianie materiałów z serwisu na portalach społecznościowych dla zalogowanych użytkowników czy zamówienie sobi ... » więcej 2019-06-05, godz. 07:18 Plastikowe karty wkrótce znikną. Co je zastąpi? Plastikowe karty płatnicze wyjdą z użycia. Testowane są różne formy uwierzytelniania płatności, a w tej dziedzinie najważniejsze jest bezpieczeństwo transakcj ... » więcej
1234567