Wtorek, 01 grudnia 2020 r.   Imieniny: Natalii, Eligiusza, Edmunda
Polskie Radio PiK » Kultura
Ogłoszenie własne nadawcy
2020-11-20, 20:21 PAP/Redakcja

120 lat temu odbyło się wesele, które opisał Wyspiański, a sfilmował Wajda

Stanisław Wyspiański, Autoportret z żoną, 1904 r. Ze zbiorów Muzeum Stanisława Wyspiańskiego - oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. Fot. PAP/W. Kryński, G. Rogiński/dzieje.pl
Stanisław Wyspiański, Autoportret z żoną, 1904 r. Ze zbiorów Muzeum Stanisława Wyspiańskiego - oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. Fot. PAP/W. Kryński, G. Rogiński/dzieje.pl
Najważniejsze w polskiej literaturze wesele - Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną – zaczęło się 20 listopada 1900 roku. Stało się, opisane przez Wyspiańskiego, narodową lekturą - ale także początkiem szczęśliwego, wbrew przewidywaniom wielu obserwatorów, małżeństwa.
Wszystko zaczęło się w lecie r. 1890, kiedy krakowski malarz, szlachcic z dziada pradziada, Włodzimierz Tetmajer ożenił się z wiejską dziewczyną - Anną Mikołajczykówną, za co został przez ojca wydziedziczony, a samo wydarzenie stało się szeroko omawianym w Krakowie skandalem towarzyskim.

Późniejszy Gospodarz z "Wesela" wiódł jednak z żoną szczęśliwe życie w Bronowicach, a częstymi gośćmi w jego chacie bywali przyjaciele-artyści m.in. poeta Lucjan Rydel, który w 1900 r. postanowił ożenić się z najmłodszą siostrą Anny Tetmajerowej - Jadwigą (...), co stałą się kanwą jednej z najważniejszych polskich pozycji literackich.

Decyzja, aby poślubić Jadwigę Mikołajczykównę z Bronowic, chłopkę, wydawała się Rydlowi krokiem bardzo rewolucyjnym i przygotowywał się na walkę z mieszczańską rodziną. Ta ustąpiła jednak bez walki: "Niech się żeni, niech się żeni jak najprędzej, bo nas zagada na śmierć" - mówiła matka, ale Rydel, jak wspomina Boy, rozpędzony, dalej gadał, przekonywał i walczył. Chłopom z Bronowic Pan Młody wydawał się osobnikiem źle wychowanym bo, chcąc się zbliżyć do ludu, w konkury chadzał boso - rzecz w chłopskiej etykiecie niewybaczalna.

Ślub Rydla z Jagusią Mikołajczykówna odbył się w kościele Mariackim. "Wstęp do kaplicy był zamknięty, mimo to tłumy publiczności cisnęły się do niej, a głównie falanga uczennic Rydla (…). Rydel musiał sobie torować drogę wśród tych dziewic, do których, przeciskając się przez kościół, przemawiał bez przerwy: +Widzicie, widzicie, nie ożeniłem się z żadną z was, boście przemądrzałe, sztuczne; wziąłem sobie ją, bo jest prosta, umie tylko kochać+ etc." - tak opisywał okoliczności ślubu Tadeusz Boy Żeleński. Zabawa weselna trwała cztery dni i odbywała się w domu Mikołajczyków oraz w domu Włodzimierza Tetmajera. Drugiego dnia wieczorem były czepiny, czyli założenie czepca, symbolu stanu małżeńskiego na głowę panny młodej. Ta część wesela zainspirowała Stanisława Wyspiańskiego - który przybył z żoną i córeczką Heleną - do napisania dramatu (...).

Wielu obserwatorów dziwiło się, że oba małżeństwa artystów z chłopkami – Tetmajerów i Rydlów – są, wbrew obawom obserwatorów, tak udane. Obaj mężczyźni oświadczali się stosownie do chłopskich rytuałów padając staremu Mikołajczykowi do stóp i dali jasno do zrozumienia, że nie ma miejsca w ich otoczeniu dla tych, którzy nie szanują ich żon. Tetmajer na początku narzekał, że "wszyscy go opuścili", ale wkrótce ruszyła lawina gości, zdarzało się, że rodzina ukrywała się przed nimi w polu wystawiając któreś z dzieci na czatach. Anna Tetmajerowa dzielnie stawiała czoła najazdom artystów czy też nastawionych wręcz turystycznie mieszczan, Jagusia Rydlowa raczej chowała się z dziećmi w sadzie, mąż tłumaczył jej nieobecność.

Andrzej Wajda, ekranizując Wesele w 1972 roku, skondensował akcję utworu do wnętrza chałupy, w której dynamiczne sekwencje tańca nakręcił Witold Sobociński. Jakkolwiek adaptacja dramatu Wyspiańskiego posługiwała się kostiumem historycznym, jej przesłanie zostało poddane aktualizacji; przykładowo, postać Wernyhory została ucharakteryzowana na Józefa Piłsudskiego. Filmowe "Wesele", spotkawszy się w kraju ze skrajnie zróżnicowanymi recenzjami, zostało ciepło przyjęte za granicą, zdobywając Srebrną Muszlę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián. Nie trzeba dodawać, że na tym planie filmowym znakomite kreacja aktorskie stworzyli: Daniel Olbrychski, Maja Komorowska, Ewa Ziętek, Bożena Dykiel, Emilia Krakowska, Franciszek Pieczka, Marek Walczewski, Wojciech Pszoniak, Mieczysław Voit i inni.

Historie uczestników "Wesela" Wyspiańskiego i ich dzieci opisała Monika Śliwińska w książkach: "Muzy Młodej Polski" (2014) i "Panny z +Wesela+" (2020).

Kultura

2020-11-30, godz. 22:15 Kujawy i Pomorze dla Jana Sebastiana Bacha - koncert 11. listopada w Filharmonii Pomorskiej został zarejestrowany specjalny koncert łączący różne światy muzyczne. 'Kujawy i Pomorze dla Jana Sebastiana Bacha' tak ... » więcej 2020-11-30, godz. 19:22 Czarno-biały, upamiętnia Grzegorza Ciechowskiego. Mural na budynku UMK Toruński mural poświęcony Grzegorzowi Ciechowskiemu jest już prawie gotowy. Ogromne malowidło powstaje na budynku uniwersyteckim przy ulicy Reja 25. » więcej 2020-11-30, godz. 16:46 Singiel „Chcę pamiętać” na początek. Wspólna płyta Krzysztofów: Herdzina i Iwaneczki „Origami” - taki tytuł nosi płyta dwóch bardzo zapracowanych artystów związanych z Bydgoszczą. Krzysztof Iwaneczko i Krzysztof Herdzin spotkali się w studiu i ... » więcej 2020-11-29, godz. 21:43 O białoruskiej literaturze w Miejskim Centrum Kultury w Bydgoszczy Premiera antologii współczesnej literatury białoruskiej pt. „Wschód wolności” była częścią niedzielnego wieczoru w Miejskim Centrum Kultury w Bydgoszczy. » więcej 2020-11-29, godz. 11:45 Beethoven i Dobrzyński podczas czwartego koncertu festiwalu Muzyka w willi Blumwego [zdjęcia] To był już przedostatni koncert w ramach III festiwalu Muzyka w willi Blumwego. W studiu Polskiego Radia PiK im. Jeremiego Przybory zabrzmiały kompozycje Ludw ... » więcej 2020-11-29, godz. 08:45 Numizmatyczne skarby trafiły do inowrocławskiego muzeum Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu wzbogaciło się o numizmatyczne skarby. Jeden przekazał placówce Narodowy Bank Polski, drugi wojewódzki konserwator ... » więcej 2020-11-28, godz. 12:10 Rozmowa z Maciejem Niesiołowskim Przed wieloma laty prowadził „Z batutą i humorem” - telewizyjny program, który okazał się wielkim hitem. Dziś przygotowuje w Bydgoszczy koncert specjalny - na ... » więcej 2020-11-28, godz. 11:52 Piotr Strojnowski nie żyje. Był współzałożycielem zespołu Daab Nie żyje muzyk i wokalista Piotr Strojnowski - współzałożyciel zespołu Daab, twórca przeboju „Ogrodu serce”. Miał 62 lata. » więcej 2020-11-28, godz. 09:55 100-lecie polskiego teatru w Toruniu. Na początek wideo spektakl Dokładnie 100 lat temu - 28 listopada w 1920 roku zainaugurowana została działalność polskiej sceny narodowej w Toruniu. Teatr Wilama Horzycy zaczyna więc świ ... » więcej 2020-11-27, godz. 21:08 Budowa Centrum Camerimage w Toruniu w projekcie budżetu państwa Budowa siedziby Europejskiego Centrum Filmowego Camerimage (ECFC) została w piątek dołączona przez sejmową Komisję Finansów Publicznych do budżetu państwa na ... » więcej
1234567