duży kontrast mapa strony
Strona startowa » Kultura »

Odnaleziono nieznaną powieść Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Polska Agencja Prasowa

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia
Stary, zielony zeszyt, z odręcznym rysunkiem mężczyzny z jamnikiem i globusem na okładce, z nieukończonym tekstem "powieści fantastycznej" pt. "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" wiele lat leżał w warszawskim Muzeum Literatury w zbiorze rękopisów Jerzego Kamila Weintrauba – poety niemal zapomnianego. Odkrycia, że zeszyt, choć przechowywany w archiwum Weintrauba, zawiera nieznane dzieło Baczyńskiego, dokonała kustosz ML Małgorzata Wichowska.
Przed laty Wichowska opracowywała archiwum Weintrauba i miała w rękach tekst "Cudownych przygód pana Pinzla rudego", ale dopiero zajmując się rękopisami Baczyńskiego zrozumiała, kto tak naprawdę jest autorem tego tekstu.

"Dopiero kilkunastu latach, podczas korekty skatalogowanych rękopisów Weintrauba, obdarzona dodatkową wiedzą i znajomością fragmentu archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, które znajduje się w zbiorach muzeum, a więc i jego charakteru pisma, doznałam - muszę użyć tego słowa - olśnienia, iż jest to jego rękopis. Charakterystyczny dukt okrągłego, wyraźnego pisma, potwierdzone porównaniem rękopisu z autografami poety, zwłaszcza brudnopisami jego opowiadań w zbiorach Biblioteki Narodowej, daje tu całkowitą pewność" - pisze Wichowska we wstępie do książki.

Rysunek na okładce zeszytu, gdzie tytułowy bohater utworu sportretowany jest z jamnikiem Hazdrubalem, wydawał się zaczerpnięty z rzeczywistości Weintrauba, który miał ukochanego jamnika Ariela. Jednak Baczyński także miał jamnika, imieniem Dan. Przyjaciel poety z lat szkolnych, Andrzej Józef Kamiński pisał o nim: "spasiony jak wieprzek, do hasania nie był nazbyt skory", ale "ze wszystkich towarzystw najmilsze mu było towarzystwo jego Pana. Powrót Krzysztofa ze szkoły to była niekończąca się seria frenetycznych skoków z podłogi na tapczan, z tapczana na podłogę; po każdym skoku pies walił się na grzbiet, unosił w górę cztery rude łapy, kazał się pieścić, po czym znowu się zrywał, wskakiwał lub zeskakiwał i tak bez końca". Okrągłe kształty okładkowego jamnika naprowadzają Więckowską na myśl, że uwieczniono tam Dana a nie Ariela.

To nie jedyny trop, który naprowadził badaczkę do myśl, że autorem "Cudownych przygód..." jest Baczyński. Tekst przypomina niedokończone opowiadanie Baczyńskiego z czasów szkolnych pt. "Gimnazjum imienia Boobalka I". Autor, prawdopodobnie pod wpływem "Ferdydurke" Gombrowicza, przedstawił w nim karykaturalny obraz swojej szkoły - elitarnego Gimnazjum Batorego. Ze wspomnień kolegów szkolnych wynika, że Baczyński nie należał do prymusów, miał problemy z matematyką, doceniano jednak jego talent do kawałów, zdolności mimiczne i zacięcie satyryczne; był redaktorem działu satyrycznego klasowego pisemka. Podobno fantastycznie naśladował profesorów, szczególnie nauczyciela łaciny.

Bohater "powieści fantastycznej", Pan Pinzel, profesor geografii w powiatowym mieście Kulków, sportretowany został podobnie jak bohaterowie "Gimnazjum imienia Boobalka I" zwłaszcza we fragmentach, gdy wygłasza wykład o "faunie i florze Australii" i niedoszłym "poświęceniu obywatelskim" kangura, który chciał służyć na wojnie. Także historia z gwoździami przybitymi do kaloszy Pinzla przywodzi na myśl wyczyny bohaterów "Gimnazjum imienia Boobalka I".

Skąd jednak wziął się rękopis Baczyńskiego w archiwum Weintrauba? Poeci przyjaźnili się co najmniej od początku 1940 roku, wtedy też nawiązali poetycki dialog. "Elegia nocy zimowej. Do Krzysztofa Baczyńskiego" Weintrauba to odpowiedź na trzecią z "Elegii zimowych" Baczyńskiego, powstałych w styczniu tego roku. Na początku okupacji Baczyński, szukając sposobów na przeżycie szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza na Czerniakowie. Niewiele pisał, uczył się natomiast rysunku. Po wojnie miał zamiar studiować grafikę i poświęcić się edytorstwu. To Weintraub, starszy o kilka lat, był jednym z tych, którzy zachęcali poetę do kontynuowania pisania wierszy.

Weintraub, jako Polak pochodzenia żydowskiego, podczas okupacji ukrywał się, większość czasu spędzał w zamkniętym mieszkaniu. W lecie 1941 r. na kilka miesięcy wyjechał wraz z żoną i Arielem na wieś, do Kierszek koło Klarysewa, gdzie odwiedził go Baczyński ze swoim jamnikiem. Więckowska przypuszcza, że to właśnie wtedy Baczyński przywiózł przyjacielowi niedokończoną powieść satyryczną z lat szkolnych, zabawę literacką z jamnikiem w tle. "Poeta zabrał na spotkanie z przyjacielem opowiadanie o Pinzlu i Hazdrubalu, zwłaszcza że łączyła ich sympatia do jamników, i podczas rozkosznej lektury zaśmiewali się serdecznie. Zeszyt został w domu Weintraubów, by razem z archiwum Jerzego Kamila trafić po wielu latach do Muzeum Literatury" - przypuszcza Wichowska.

Jerzy Weintraub zmarł 10 września 1943 r. na zakażenie krwi spowodowane zacięciem się przy goleniu, Krzysztof Baczyński zginął 4 sierpnia 1944 r. w Powstaniu Warszawskim.

Książka "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" ukazała się w serii "Biblioteka Muzeum Literatury", w której publikowane są utwory literackie ze zbiorów Działu Rękopisów muzeum, a wydrukowany tekst zestawiony jest z podobizną jego autografu. (PAP)

Abonament

Kultura

Zmarł aktor i reżyser Kazimierz Józef WitkiewiczW wieku 93 lat w Krakowie zmarł aktor i reżyser Kazimierz Józef Witkiewicz, znany m.in. z roli Francesco Romanelliego w filmie „Nie lubię poniedziałku” w reż. T. Chmielewskiego. Pogrzeb odbędzie się w środę na cmentarzu Podgórskim w Krakowie. Informację o śmierci i pogrzebie aktora przekazał we wtorek PAP Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. U ... Kraków Street Band zagrał na tarasie Opery NovaPo raz pierwszy w historii cyklu "Rzeka Muzyki", koncert przegrał z pogodą. Tuż po próbie zespołu Kraków Street Band nad amfiteatrem Opery Nova zaczął padać deszcz. Ulewa zalała nie tylko widownię, ale i zadaszoną scenę. Po raz pierwszy w historii cyklu "Rzeka Muzyki", koncert przegrał z pogodą. Tuż po próbie zespołu Kraków Street Band nad amfiteatrem Oper ... "Poza laboratorium" w Młynie WiedzyNaukowcy - amatorzy rewolucjonizują świat. Przekonać można się o tym oglądając nową wystawę w Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy w Toruniu. A dokładnie w namiocie ustawionym na parkingu. Ekspozycja przygotowana przez Science Museum w Londynie zatytułowana "Poza laboratorium" prezentuje historię siedmiu naukowców, którzy metodą "zrób to sam" prowadzą na włas ... Kraków Street Band. Fot. Mariusz SkibaKraków Street Band na Rzece MuzykiTym razem na Rzece Muzyki uliczne granie i to z najwyższej półki. Do Bydgoszczy przyjeżdża Kraków Street Band. Zespół tworzą profesjonalni muzycy, działający na co dzień w ramach innych projektów muzycznych. W pierwszej połowie 2014 roku Kraków Street Band błyskawicznie zdobył popularność w całym kraju kiedy dostał się do finału Must Be The Music. Wcześnie ... Spotkanie z Hanną Okońską i Łukaszem Ratajczakiem"Sopran w duecie" - to tytuł drugiego koncertu Rzeki Muzyki. Na estradzie na wodzie wystąpiła - Hanna Okońska - sopran, a duet dopełnił mąż - Łukasz Ratajczak (tenor). To małżeństwo młodych śpiewaków, którzy w momencie ukończenia studiów już rozpoczynali swoją muzyczną przygodę współpracując z różnymi teatrami muzycznymi i filharmoniami w Polsce. Hanna ... 22. Międzynarodowy Festiwal Piosenki i Kultury Romów - zakończonyTańce, śpiewy i ogólna zabawa - to wszystko na estradzie 22. Międzynarodowego Festiwalu Piosenki i Kultury Romów. Ciechocinek przez dwa dni, w piątek i sobotę, stał się nie tylko polską, ale i światową, kulturalną stolicą Romów. Fenomen tego wydarzenia polega na jedynej w swoim rodzaju prezentacji dorobku kulturalnego i kunsztu artystycznego twórców romski ... Niezwykłe widowisko z Włoch zaprezentuje w sobotę i niedzielę grupa Ondadurto Teatro."Cafe Europa" na Festiwalu Teatrów Ulicznych w ToruniuZjawiskowe machiny w ruchu połączone z barwnymi strojami i olśniewającym teatrem gestu - spektakl "Cafe Europa", to kolejna propozycja trwającego w Toruniu Festiwalu Teatrów Ulicznych. Niezwykłe widowisko z Włoch zaprezentuje w sobotę i niedzielę grupa Ondadurto Teatro. Działania zespołu opierają się głównie na teatrze fizycznym, sztuce cyrkowej oraz t ... Przemysłowa Blokada Filmowa w BydgoszczyW Bydgoszczy w piątek odbędzie się piąta, wakacyjna blokada filmowa. W ubiegłych latach blokowane były ulice w centrum miasta. W tym roku, ze względu na Rok Bydgoskiego Dziedzictwa Przemysłowego, blokowane będą miejsca przy czynnych halach przemysłowych. Przemysłowa Blokada Filmowa o godz. 21.30 odbędzie się na terenie Bydgoskich Zakładów Przemysłu Gumoweg ... Jeden z memów autorstwa Marty Frej. Źródło: memshirt.comWystawa memów Marty Frej w Galerii Wozownia w Toruniu"Jak dorosnę zostanę artystką. Mam talent i bogatych rodziców" - to jeden z wielu tekstów, który proponuje Marta Frej - rysowniczka i ilustratorka, autorka popularnych memów. Od piątku jej wieloformatowe prace można będzie oglądać na wystawie "Żeńska końcówka" w Galerii Wozownia w Toruniu. Marta Frej wypracowała swój rozpoznawalny, niezwykle wyrazisty arty ... www.songofsongs.plW piątek w Toruniu startuje Festiwal Song of SongsWarsztaty muzyczne, spotkania z nawróconymi kryminalistami, kampania społeczna promująca przebaczanie, a przede wszystkim dwa plenerowe koncerty. W piątek w Toruniu startuje Festiwal Song of Songs. Podobnie jak w ubiegłym roku koncerty odbęd się na plenerowej scenie CKK Jordanki. Pierwszy koncert Song of Songs odbył się w 1998 roku. Festiwal miał jednak pr ...
1234567
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę