duży kontrast mapa strony
Strona startowa » Kultura »

Odnaleziono nieznaną powieść Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Polska Agencja Prasowa

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia

Tablica pamiątkowa Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na ścianie pałacu Blanka. Fot. Adrian Grycuk/Wikipedia
Stary, zielony zeszyt, z odręcznym rysunkiem mężczyzny z jamnikiem i globusem na okładce, z nieukończonym tekstem "powieści fantastycznej" pt. "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" wiele lat leżał w warszawskim Muzeum Literatury w zbiorze rękopisów Jerzego Kamila Weintrauba – poety niemal zapomnianego. Odkrycia, że zeszyt, choć przechowywany w archiwum Weintrauba, zawiera nieznane dzieło Baczyńskiego, dokonała kustosz ML Małgorzata Wichowska.
Przed laty Wichowska opracowywała archiwum Weintrauba i miała w rękach tekst "Cudownych przygód pana Pinzla rudego", ale dopiero zajmując się rękopisami Baczyńskiego zrozumiała, kto tak naprawdę jest autorem tego tekstu.

"Dopiero kilkunastu latach, podczas korekty skatalogowanych rękopisów Weintrauba, obdarzona dodatkową wiedzą i znajomością fragmentu archiwum Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, które znajduje się w zbiorach muzeum, a więc i jego charakteru pisma, doznałam - muszę użyć tego słowa - olśnienia, iż jest to jego rękopis. Charakterystyczny dukt okrągłego, wyraźnego pisma, potwierdzone porównaniem rękopisu z autografami poety, zwłaszcza brudnopisami jego opowiadań w zbiorach Biblioteki Narodowej, daje tu całkowitą pewność" - pisze Wichowska we wstępie do książki.

Rysunek na okładce zeszytu, gdzie tytułowy bohater utworu sportretowany jest z jamnikiem Hazdrubalem, wydawał się zaczerpnięty z rzeczywistości Weintrauba, który miał ukochanego jamnika Ariela. Jednak Baczyński także miał jamnika, imieniem Dan. Przyjaciel poety z lat szkolnych, Andrzej Józef Kamiński pisał o nim: "spasiony jak wieprzek, do hasania nie był nazbyt skory", ale "ze wszystkich towarzystw najmilsze mu było towarzystwo jego Pana. Powrót Krzysztofa ze szkoły to była niekończąca się seria frenetycznych skoków z podłogi na tapczan, z tapczana na podłogę; po każdym skoku pies walił się na grzbiet, unosił w górę cztery rude łapy, kazał się pieścić, po czym znowu się zrywał, wskakiwał lub zeskakiwał i tak bez końca". Okrągłe kształty okładkowego jamnika naprowadzają Więckowską na myśl, że uwieczniono tam Dana a nie Ariela.

To nie jedyny trop, który naprowadził badaczkę do myśl, że autorem "Cudownych przygód..." jest Baczyński. Tekst przypomina niedokończone opowiadanie Baczyńskiego z czasów szkolnych pt. "Gimnazjum imienia Boobalka I". Autor, prawdopodobnie pod wpływem "Ferdydurke" Gombrowicza, przedstawił w nim karykaturalny obraz swojej szkoły - elitarnego Gimnazjum Batorego. Ze wspomnień kolegów szkolnych wynika, że Baczyński nie należał do prymusów, miał problemy z matematyką, doceniano jednak jego talent do kawałów, zdolności mimiczne i zacięcie satyryczne; był redaktorem działu satyrycznego klasowego pisemka. Podobno fantastycznie naśladował profesorów, szczególnie nauczyciela łaciny.

Bohater "powieści fantastycznej", Pan Pinzel, profesor geografii w powiatowym mieście Kulków, sportretowany został podobnie jak bohaterowie "Gimnazjum imienia Boobalka I" zwłaszcza we fragmentach, gdy wygłasza wykład o "faunie i florze Australii" i niedoszłym "poświęceniu obywatelskim" kangura, który chciał służyć na wojnie. Także historia z gwoździami przybitymi do kaloszy Pinzla przywodzi na myśl wyczyny bohaterów "Gimnazjum imienia Boobalka I".

Skąd jednak wziął się rękopis Baczyńskiego w archiwum Weintrauba? Poeci przyjaźnili się co najmniej od początku 1940 roku, wtedy też nawiązali poetycki dialog. "Elegia nocy zimowej. Do Krzysztofa Baczyńskiego" Weintrauba to odpowiedź na trzecią z "Elegii zimowych" Baczyńskiego, powstałych w styczniu tego roku. Na początku okupacji Baczyński, szukając sposobów na przeżycie szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza na Czerniakowie. Niewiele pisał, uczył się natomiast rysunku. Po wojnie miał zamiar studiować grafikę i poświęcić się edytorstwu. To Weintraub, starszy o kilka lat, był jednym z tych, którzy zachęcali poetę do kontynuowania pisania wierszy.

Weintraub, jako Polak pochodzenia żydowskiego, podczas okupacji ukrywał się, większość czasu spędzał w zamkniętym mieszkaniu. W lecie 1941 r. na kilka miesięcy wyjechał wraz z żoną i Arielem na wieś, do Kierszek koło Klarysewa, gdzie odwiedził go Baczyński ze swoim jamnikiem. Więckowska przypuszcza, że to właśnie wtedy Baczyński przywiózł przyjacielowi niedokończoną powieść satyryczną z lat szkolnych, zabawę literacką z jamnikiem w tle. "Poeta zabrał na spotkanie z przyjacielem opowiadanie o Pinzlu i Hazdrubalu, zwłaszcza że łączyła ich sympatia do jamników, i podczas rozkosznej lektury zaśmiewali się serdecznie. Zeszyt został w domu Weintraubów, by razem z archiwum Jerzego Kamila trafić po wielu latach do Muzeum Literatury" - przypuszcza Wichowska.

Jerzy Weintraub zmarł 10 września 1943 r. na zakażenie krwi spowodowane zacięciem się przy goleniu, Krzysztof Baczyński zginął 4 sierpnia 1944 r. w Powstaniu Warszawskim.

Książka "Cudowne przygody pana Pinzla rudego" ukazała się w serii "Biblioteka Muzeum Literatury", w której publikowane są utwory literackie ze zbiorów Działu Rękopisów muzeum, a wydrukowany tekst zestawiony jest z podobizną jego autografu. (PAP)

Abonament

Kultura

"Romeo i Julia" - ostatnie próby przed spektaklem inaugurującym 25. Bydgoski Festiwal Operowy. Fot. Ireneusz Sanger25. Bydgoski Festiwal OperowyBalet "Romeo i Julia" Sergiusza Prokofieva w wykonaniu gospodarzy - bydgoskiej Opery Nova - otworzy 25. Bydgoski Festiwal Operowy. Spektakl wyreżyserował kanadyjski choreograf Paul Chamler, scenografie przygotowała Diana Marszałek, kostiumy - Agata Uchman, a kierownictwo muzyczne objął dyrektor Maciej Figas. Wczoraj do późnych godzin wieczornych trwała pró ... Z miłości do Republiki - "Dzień Białej Flagi" w ToruniuCoroczne spotkanie w miejscu gdzie zaczęło bić serce zespołu Republika - zlot fanów kultowego zespołu z Torunia, już dziś odbędzie się w studenckim klubie "Od Nowa". W programie jak zawsze wiele niespodzianek i atrakcji oraz znakomici goście. Program spotkania wypełnią pokazy archiwalnych nagrań oraz filmów, a także wspomnienia. Nie zabraknie też muzyk ... Od lewej: Dawid Sokołowski - asystent reżysera, występująca w filmie pisarka - Ilona Wiśniewska, młody aktor - Piotruś Nawrocki i reżyser filmu - Marcin Sauter. Fot. Bogumiła Wresiło"Tak jest dobrze" Marcina Sautera na ekranie bydgoskiego kina "Orzeł"Najnowszy, krótkometrażowy film fabularny Marcina Sautera pt. "Tak jest dobrze", został zaprezentowany 20 kwietnia na ekranie kina "Orzeł" w Miejskim Centrum Kultury w Bydgoszczy. Bydgoski reżyser oparł swoją historię, na opowiadaniu Szczepana Twardocha. W rolach głównych wystąpili: Karolina Gruszka, Adam Woronowicz, oraz siedmioletni Piotruś Nawrocki z Pr ... Dzień Wolnej Sztuki. Tego dnia muzea pokazują uczestnikom akcji jedynie pięć wybranych przez siebie obiektów.Sobota Dniem Wolnej SztukiStatystycznie jedno dzieło w galerii oglądamy przez 8 sekund. W sobotę 21 kwietnia będzie wyglądało to inaczej. Okazją do wnikliwego spotkania z eksponatami będzie "Dzień Wolnej Sztuki". VIII Ogólnopolski Dzień Wolnej Sztuki odbędzie się w 90 muzeach i galeriach w 39 miejscowościach. Także w naszym regionie: w Bydgoszczy, Toruniu oraz Włocławku. "Tego ... Podczas sobotniego koncertu zagra m.in. zespół oRety/fot. FacebookKoncert dla Magdy. Harcerze pomagają chorej koleżanceCzworo młodych ludzi organizuje koncert charytatywny „Podaruj przyszłość, podaruj nadzieję”, aby wspólnie pomóc chorej koleżance – Magdzie Maxelon. W sobotę (21 kwietnia) w Domu Jana Pawła II w Bydgoszczy zagrają: oRety, Funky Fellas, wystąpi też teatr Impro. Magda urodziła się z przepukliną oponowo-rdzeniową, od urodzenia musi jeździć do ośrodka rehabilit ... Zdjęcie z próby generalnej spektaklu"Romeo i Julia" - ostatnie próby przed premierą. W sobotę inauguracja BFOBalet Sergiusza Prokofieva "Romeo i Julia" w reżyserii kanadyjskiego choreografa Paula Chamlera zainauguruje 25. Bydgoski Festiwal Operowy. Spektakl przygotowali gospodarze - Opera Nova. Trwają ostatnie przed sobotnią premierą. Scenografię przygotowała Diana Marszałek, dla której inspiracją nie była włoska Werona. Autorką kostiumów jest Agata Uchman, a za ... 21. Bydgoski Festiwal Operowy potrwa od 21 kwietnia do 5 maja/fot. Materiały Opery NovaStartuje 25. Bydgoski Festiwal Operowy. „Były pomysły, by w gmachu zrobić octownię"Artyści śpiewając połykali pył od cegieł, melomani wychodzili ze spektaklu cali w kurzu, a pracownicy opery warszawskiej przed przyjazdem sprawdzali, czy zmieszczą się w łóżkach hotelu Pod Orłem. Początki Bydgoskiego Festiwalu Operowego wspominali goście Magdy Jasińskiej w audycji „Regionalny Punkt Widzenia”. BFO w tym roku świętuje 25. jubileusz. - Bardzo ... Przyznano Laur Szwalbego oraz stypendia artystyczne i naukowe19 osób - głównie naukowców - oraz artystów, ludzi kultury otrzymało uroczyście stypendia i nagrody przyznane przez władze Bydgoszczy z okazji 672. urodzin miasta. Uroczystość zorganizowano wieczorem w Filharmonii Pomorskiej podczas urodzinowego koncertu. I miejsce wśród autorów prac naukowych przyznano dr Dawidowi Szatenowi, a wśród laureatów nagród w dzi ... "Świat po mojemu" to kolejne spotkanie z toruńskiego podróżniczego cyklu odbędzie się w najniższą niedzielę w klubo-kawiarni "Wejściówka". Fot. NadesłanaO Malezji w klubokawiarni w Toruniu"Świat po mojemu" to kolejne spotkanie z toruńskiego podróżniczego cyklu odbędzie się w najbliższą niedzielę (22.04) w klubokawiarni "Wejściówka". Cykl realizowany jest przez parę podróżników: Łukasza Ignasińskiego aktora Teatru W. Horzycy oraz Maję Giętkowską. Tym razem opowiedzą o Malezji, która na trasie ich podróży pojawiała się przypadkiem. Podróżnicy ... Monodram w wykonaniu Anny Magalskiej powstała w ramach Sceny Propozycji Aktorskich. Fot. Iwona Muszytowska-RzeszotekSpektakl "9 x John L." w Toruniu"9 x John L." to najnowszy spektakl, realizowany w toruńskim Teatrze im. Horzycy. Monodram w wykonaniu Anny Magalskiej powstał w ramach Sceny Propozycji Aktorskich. Przedstawienie jest konsekwencją czterdziestoletniej fascynacji aktorki brytyjskim muzykiem, jest też pytaniem o fenomen Lenona. Premiera w toruńskim teatrze - w piątek (20 kwietnia) o godz. ...
1234567
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę