Wtorek, 16 października 2018 r.   Imieniny: Gawła, Ambrożego
Polskie Radio PiK » Kultura
2017-11-13, 16:16 Polska Agencja Prasowa/Agata Szwedowicz

Zmarła Alina Janowska

W wieku 94 lat zmarła jedna z najpopularniejszych polskich aktorek filmowych, teatralnych, estradowych i telewizyjnych, Alina Janowska. Fot. archiwum PAP/Stach Leszczyński
W wieku 94 lat zmarła jedna z najpopularniejszych polskich aktorek filmowych, teatralnych, estradowych i telewizyjnych, Alina Janowska. Fot. archiwum PAP/Stach Leszczyński
W poniedziałek, w wieku 94 lat, zmarła jedna z najpopularniejszych polskich aktorek filmowych, teatralnych, estradowych i telewizyjnych, Alina Janowska - poinformował PAP prezes ZASP Olgierd Łukaszewicz.
Alina Janowska urodziła się 16 kwietnia 1923 r. w Warszawie. Pochodziła z rodziny ziemiańskiej, ojciec, z wykształcenia inżynier rolnik, był adiutantem generała Józefa Dowbora-Muśnickiego. Matka, Marcelina Rymkiewiczówna, śpiewaczka operetkowa, porzuciła obiecującą karierę dla męża i rodziny. Pytana o to, dlaczego została aktorką, Alina Janowska odpowiadała, że po prostu się do tego nadawała. Wychowała się w rodzinie o artystycznych tradycjach. "Moja mama była aktorką i śpiewaczką, a tata doskonałym aktorem-amatorem i parodystą. Naśladował ludzi w sposób wręcz doskonały, gdziekolwiek gościliśmy, to jego talent ściągał z okolicy całą miejscową inteligencję - lekarzy, inżynierów i starostę. Układał wręcz całe etiudy o gościach, którzy u nas bywali, naśladował ich głos i sposób chodzenia" - wspominała Janowska w jednym z wywiadów.

Jej prywatne życie to - jak mówią przyjaciele artystki - gotowy scenariusz na film. "Alina mogłaby swym życiorysem wypełnić kilka innych" - powiedział o niej aktor i reżyser Andrzej Strzelecki. Podczas okupacji zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Aresztowana przez Gestapo w nocy z 23 na 24 kwietnia 1942 r., została oskarżona o współpracę z podziemiem i pomoc rodzinie żydowskiej. Przez kilka miesięcy była więziona na Pawiaku w Warszawie. 6 listopada została zwolniona i jednocześnie uratowana przed wywozem do Oświęcimia. "II wojnę światową przeżyłam m.in. dzięki pomocy Ilse Glinickiej, pół Austriaczki, pół Estonki, przyjaciółki matki" - wspominała artystka w 2008 r. podczas wernisażu wystawy poświęconej relacjom polsko-estońskim. To Glinicka pomogła Janowskiej w wydostaniu się z Pawiaka.

Podczas Powstania Warszawskiego Alina Janowska była łączniczką (ps. Alina) 8. kompanii Batalionu "Kiliński" w Śródmieściu. Poza "Aliną" miała też drugi pseudonim - "Setka" – z uwagi na to, że można było na nią liczyć w 100 procentach. Po wyjściu z Warszawy w październiku 1944 roku przedostała się do rodziców w Tworkach.

Po wojnie zamieszkała w Łodzi, gdzie występowała jako tancerka i piosenkarka w teatrach Domu Żołnierza i Syrena. Wypatrzona w Syrenie przez asystenta Leonarda Buczkowskiego znalazła się na planie "Zakazanych piosenek". W 1946 r. ukończyła Szkołę Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Łodzi, a dwa lata później zdała aktorski egzamin eksternistyczny.

W 1947 r. Alina Janowska wróciła do Warszawy. Przez dwa sezony występowała w Teatrze Nowym pod dyrekcją Juliana Tuwima, następnie w Teatrze Wojska Polskiego (późniejszy Dramatyczny). W latach 1952-55 i 1960-65 należała do zespołu Teatru Syrena. Jako aktorka Teatru Buffo (1956-60), w charakterze reżysera i choreografa współpracowała z Kabaretem "Szpak" i "Podwieczorkiem przy mikrofonie" - występując także w skeczach. W latach 1966-80 należała do zespołu Teatru Komedia. Przez wiele lat występowała także w Teatrze Telewizji.

Jednocześnie zdobyła dużą popularność grając w pierwszych polskich filmach powojennych; zadebiutowała epizodem ulicznym w "Zakazanych piosenkach" (1946). Grała także m.in. w "Ostatnim etapie" (reż. Wanda Jakubowska, 1947) i "Skarbie" (reż. Leonard Buczkowski, 1948). Janowską można było oglądać również w m.in. "Ślepym torze" (1947), "Samsonie" (1961), "Dzięciole" (1970), "Dulskich" (1975), "Rozmowach kontrolowanych" (1990), "Feminie" (1991). W 2008 roku zagrała w filmie "Niezawodny system", rok później w "Ostatniej akcji".

Alina Janowska współpracowała z STS-em. Gdy w październiku 1961 r. na udział w kabarecie namawiali ją Jerzy Markuszewski i Wojciech Siemion przekonywali: "Alinko, ty nam nie odmówisz! Myśmy sobie ciebie wymyślili!" - jak wspominała w książce "Jam jest Alina, czyli Janowska Story" Dariusza Michalskiego.

Ogromną popularność przyniosła jej w połowie lat 60. rola w serialu "Wojna domowa" Jerzego Gruzy, w którym zagrała Irenę Kamińską. Janowska wystąpiła także w innych serialach - "Czterdziestolatek", "Stawka większa niż życie", "Lalka". Można ją było też oglądać w serialu "Złotopolscy", w którym grała apodyktyczną Eleonorę Gabriel.

Alina Janowska chętnie udzielała się społecznie; dzięki determinacji artystki na warszawskim Żoliborzu powstało Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom "Gniazdo" organizujące zajęcia pozalekcyjne. Przez wiele lat Janowska uczestniczyła także w listopadowych kwestach na warszawskich Powązkach. Była Kawalerem Orderu Uśmiechu. Została uhonorowana m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, odznaką "Za zasługi dla Warszawy", Prometeuszem - Nagrodą Artystyczną Polskiej Estrady za szczególne osiągnięcia dla sztuki estradowej.

"Nie chcę już opowiadać ludziom o swojej martyrologii, że siedziałam w więzieniu, że cierpiałam, że byłam przerażona. Chcę im powiedzieć, że życie bez miłości jest nic nie warte. Bez miłości do dziecka, małżeńskiej, koleżeńskiej, miłości kochanków. Trzeba mieć siłę, żeby wykrzesać w sobie miłość do bliźniego i to nie tylko do tego, który też ci ją okazuje. Ale także do tego, który jest np. wrogo nastawiony. To jest wielka sztuka, żeby się nie zniechęcić i nie machnąć wówczas ręką. Nie można zostawiać za sobą niewyczyszczonych spraw międzyludzkich" - mówiła Janowska w wywiadzie dla "Życia Warszawy" z 2003 r.

Prywatnie Alina Janowska była żoną Andrzeja Boreckiego, z którym ma córkę Agatę (ur. 1957). W 1963 r. wyszła za architekta i szermierza Wojciecha Zabłockiego, mieli dwoje dzieci: syna Michała i córkę Katarzynę.

Alina Janowska cierpiała na chorobę Alzheimera. Ostatni raz pojawiła się publicznie w marcu 2013 r. podczas 34. Przeglądu Piosenki Aktorskiej, kiedy świętowała swój jubileusz pracy artystycznej. (PAP)

Kultura

2018-10-16, godz. 14:07 Teatr Muzyczny wystawia teatralne dzieło św. Jana Pawła II w bydgoskim "Wiatraku" We wtorek (16 października) w Bydgoszczy odbędzie się premiera spektaklu pt. 'Przed sklepem jubilera'. Dramat Karola Wojtyły, późniejszego papieża Jana Pawła ... » więcej 2018-10-16, godz. 12:57 60 lat temu rozpoczął działalność legendarny telewizyjny Kabaret Starszych Panów 16 października 1958 r. po raz pierwszy ukazał się na antenie TVP program Kabaretu Starszych Panów. Pierwszy odcinek nosił tytuł 'Wieczór I - Popołudnie Stars ... » więcej 2018-10-15, godz. 20:08 Festiwal "Pejzaż bez Ciebie" zabrzmi piosenkami Zbigniewa Wodeckiego Muzycznie wspominana była już m.in. Agnieszka Osiecka, Kalina Jędrusik, Marek Grechuta czy Grzegorz Ciechowski. Tym razem bohaterem Festiwalu Twórczości Nieza ... » więcej 2018-10-15, godz. 14:06 Czesław Mozil i "Grajkowie przyszłości" Czesław Mozil w miniony piątek nagrywał w Bydgoszczy razem z wybranymi uczniami z Państwowego Zespołu Szkół Muzycznych dwie piosenki świąteczne. » więcej 2018-10-14, godz. 22:17 Nagrody Festiwalu Prapremier Bydgoszcz 2018 Krystyna Janda, Sandra Korzeniak i zespół aktorski spektaklu „Pod presją” oraz twórcy spektaklu „Cezary idzie na wojnę” to zdobywcy trzech równorzędnych nagró ... » więcej 2018-10-14, godz. 21:08 Ostatni spektakl tegorocznej edycji Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy 'BEM! Powrót Człowieka-Armaty' - to tytuł ostatniego spektaklu z konkursu Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy. » więcej 2018-10-14, godz. 12:00 Nowa Fundacja Polskiej Muzyki Kameralnej - Art Mintaka Rafał Gorzycki uroczyście inauguruje działalność nowej Fundacji Polskiej Muzyki Kameralnej - Art Mintaka. » więcej 2018-10-13, godz. 17:30 Spektakl "Żaby" na Festiwalu Prapremier 'Żaby', autorski spektakl Michała Borczucha, oparty na fragmentach komedii greckich Arystofanesa oraz na aktorskich improwizacjach to przedostatnie przedstawi ... » więcej 2018-10-13, godz. 11:15 Premiera książki „Kobiety Fotonu” Czym się zajmowały w Bydgoskich Zakładach Fotochemicznych 'Foton'? Jak wyglądała ich praca. Jak wyglądało ich życie prywatnie... „Kobiety Fotonu” - to tytuł k ... » więcej 2018-10-13, godz. 08:00 Kwartalnik Artystyczny obchodzi 25-lecie Na jubileuszowe spotkanie z okazji 25-lecia Kwartalnika Artystycznego zaprasza Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy. » więcej
1234567