Poniedziałek, 10 sierpnia 2020 r.   Imieniny: Borysa, Filomeny, Wawrzyńca
Polskie Radio PiK » Kraj - świat
2013-11-08, 08:41 Polska Agencja Prasowa

76 lat temu po raz pierwszy odbyły się państwowe obchody Święta Niepodległości

11 listopada 1937 r. - 19 lat po zrzuceniu przez Polskę jarzma zaborów - odbyły się pierwsze obchody Święta Niepodległości jako święta państwowego. Ustanowiono je ustawą sejmową z 23 kwietnia 1937 roku, podpisaną przez prezydenta Ignacego Mościckiego.
Data święta upamiętniającego odzyskanie przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów, była w II Rzeczypospolitej sprawą dyskusyjną. W okresie międzywojennym toczono ostre spory o to, które z wydarzeń jesieni 1918 r. uznać należy za symboliczny moment odzyskania przez Polskę niepodległości.

Z punktu widzenia piłsudczyków najważniejszym wydarzeniem było przybycie 10 listopada do Warszawy z magdeburskiej twierdzy Józefa Piłsudskiego. Z kolei lewica przekonywała o znaczeniu utworzonego w Lublinie rządu Ignacego Daszyńskiego.

W okresie międzywojennym to jednak 11 listopada był obchodzony jako nieoficjalne Święto Niepodległości, celebrowane zwłaszcza przez wojskowych. Data ta upamiętniała dzień, w którym Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową oraz naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich. Także 11 listopada Niemcy podpisały we francuskim Compiegne zawieszenie broni kończące I wojnę światową.

Dzień 11 listopada uchodził w II RP za szczególny - odbywały się rewie wojskowe, msze święte za ojczyznę, ważne uroczystości na szczeblu państwowym. Tego dnia w Belwederze organizowano ceremonie wręczania orderów Virtuti Militari za męstwo okazane w walce o wolną ojczyznę.

Pierwsze obchody Święta Niepodległości, 11 listopada 1919 r., odbywały się w trudnych warunkach - trwały bowiem walki o kształt granic odrodzonej przed rokiem Polski.

Rok później, w związku z drugą rocznicą odzyskania niepodległości, Józef Piłsudski otrzymał buławę marszałkowską.

8 listopada 1926 r. prezes Rady Ministrów Józef Piłsudski wydał okólnik, który ustanawiał dzień 11 listopada dniem wolnym od pracy. "W dniu 11 listopada państwo polskie obchodzić będzie 8 rocznicę zrzucenia jarzma niewoli i uzyskania pełnej, faktycznej niezawisłości. Data powyższa winna pozostać w stałej pamięci społeczeństwa i utrwalić się w umysłach młodego pokolenia, które w zaraniu swego życia powinno odczuwać doniosłość i uroczystość tego pamiętnego dnia" - zapisano w dokumencie.

11 listopada 1926 roku odbyły się pierwsze po zamachu majowym obchody Święta Niepodległości. Na Placu Saskim uroczyście defilowały pododdziały wojskowe, a w katedrze św. Jana mszę świętą odprawił kard. Aleksander Kakowski.

Z okazji 11 listopada 1928 r. stołeczny Plac Saski nazwano Placem Marszałka Józefa Piłsudskiego. Tego roku uroczyście świętowano 10-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości. W stolicy gmachy państwowe udekorowano girlandami i flagami narodowymi, a na Starym Mieście miał miejsce uroczysty pochód żołnierzy odtwarzających historyczne oddziały walczące o wolność Polski.

W 1932 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego uznało 11 listopada za dzień wolny od nauki, który "powinien być wykorzystywany do celów wychowawczego oddziaływania na młodzież w duchu obywatelsko-państwowym na tle wydarzeń dziejowych z tym dniem związanych".

W Święto Niepodległości 1934 r. ostatni raz defiladę wojskową na Polu Mokotowskim odebrał schorowany marszałek Piłsudski.

Dopiero dwa lata po jego śmierci, w 1937 r., Sejm RP ustanowił państwowe obchody Święta Niepodległości. Ustawa z 23 kwietnia tego roku głosiła, że "Dzień 11 listopada, jako rocznica odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego, zwycięskiego Wodza Narodu w walkach o wolność Ojczyzny - jest uroczystym Świętem Niepodległości".

"Dopiero od 1936 r., zwłaszcza wobec nadciągającego zagrożenia zewnętrznego, liderzy sanacji dostrzegli walory Dnia Niepodległości. Mogli go wkomponować w program uwieczniania osoby Józefa Piłsudskiego, głównie jako twórcy i obrońcy państwa, największego symbolu trwającej Rzeczypospolitej. Okazało się ponadto, że jest szansa, by to święto przewyższało swą rangą inne, w części zawłaszczone przez opozycyjne ugrupowania i środowiska" - tłumaczy decyzję o ustanowieniu w 1937 r. państwowych uroczystości z okazji Święta Niepodległości Adam Dobroński. ("Obchody Święta Niepodległości w II Rzeczpospolitej")

"11 listopada sprzyjał mobilizowaniu wojska (wspólna rocznica niezależnie od dat pułkowych i bitewnych) oraz młodzieży (w kontekście całego roku szkolnego), odwoływaniu się do lojalności wobec państwa poszczególnych narodowości, szukania zbliżenia z państwami zachodnimi" - tłumaczy decyzję o wyborze 11 listopada na symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości Dobroński.

Podczas obchodów święta w 1937 r. - oprócz uroczystej parady - w stolicy zorganizowano m.in. zbiórkę funduszy na dozbrojenie armii, a w Parku Wolskim odsłonięto pomnik bohatera powstania listopadowego gen. Józefa Sowińskiego.

Przed wybuchem II wojny światowej oficjalne obchody Święta Niepodległości odbyły się jeszcze tylko raz - 11 listopada 1938 r., w 20. rocznicę odzyskania przez Polskę suwerenności państwowej.

W Warszawie urządzono wówczas uroczystą defiladę wojskową. "Pisano o falujących tłumach, okrzykach wznoszonych na cześć żołnierzy, wspaniałej postawie wszystkich oddziałów, od szyków najmłodszych oficerów poczynając. Cieszył warkot czołgów i samolotów myśliwskich, nastrój wzruszenia wzmacniała orkiestra" - cytuje ówczesne relacje prasy Dobroński.

W latach 1939-1944 oficjalne lub jawne obchodzenie Święta Niepodległości było niemożliwe. W roku 1945 władze komunistyczne świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca, rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN.

W okresie PRL Święto Niepodległości zostało zakazane. Jakiekolwiek próby kultywowania obchodów dnia 11 listopada groziły surowymi represjami ze strony władz. Mimo to, w latach 70. przed Grobem Nieznanego Żołnierza odbywały się patriotyczne manifestacje, które władze uznawały za nielegalne zgromadzenia. Po raz ostatni zostały one rozpędzone przez milicję w 1988 r., w 70. rocznicę odzyskania niepodległości.

Święto Niepodległości 11 listopada przywrócono ustawą sejmową w 1989 roku. Obecnie jest dniem wolnym od pracy, uroczyście świętowanym w całym kraju. Centralne obchody, w których uczestniczą przedstawiciele najwyższych władz państwowych, są organizowane przed Grobem Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

Waldemar Kowalski (PAP)

Kraj - świat

2020-07-25, godz. 12:58 Papież Franciszek złożył kondolencje rodzinie kardynała Zenona Grocholewskiego Papież Franciszek złożył 25 lipca kondolencje rodzinie kard. Zenona Grocholewskiego. „Z wdzięcznością wspominam jego pełną zasług pracę jako cenionego wykłado ... » więcej 2020-07-24, godz. 16:09 Jacek Kurski p.o. prezesa Zarządu TVP - od 7 sierpnia W związku z rozpoczynającym się 27 lipca urlopem p.o. prezesa Zarządu TVP Macieja Łopińskiego oraz złożeniem przez niego rezygnacji z czasowego pełnienia obow ... » więcej 2020-07-24, godz. 12:23 Jedna z ostatnich rozmów z kardynałem Grocholewskim. 25 lipca w Polskim Radiu PiK 25 lipca pożegnaliśmy kardynała Zenona Grocholewskiego, który zmarł 17 lipca w Rzymie. Uroczystości pogrzebowe kardynała Zenona Grocholewskiego odbyły się w k ... » więcej 2020-07-24, godz. 11:33 Ministerstwo Zdrowia: 458 nowych zakażeń koronawirusem. Aż dziewięć w regionie - Potwierdzono 458 nowych zakażeń koronawirusem, z czego najwięcej (184) w woj. śląskim - poinformował w piątek resort zdrowia. To najwyższa od 17 czerwca lic ... » więcej 2020-07-24, godz. 08:08 Ministerstwo Zdrowia: wzrost zachorowań wynika z pojawiających się nowych ognisk Nowe zakażenia COVID-19 pochodzą z ognisk m.in. rozproszonych, niewielkich na Mazowszu oraz trzech śląskich kopalń - skomentował ostatnie statystyki dotyczące ... » więcej 2020-07-23, godz. 12:33 Von der Leyen: porozumienie na szczycie UE wielkim przełomem Porozumienie w sprawie budżetu UE i funduszu odbudowy na unijnym szczycie jest wielkim przełomem; 27 krajów zjednoczyło się we wspólnym wysiłku - mówiła w czw ... » więcej 2020-07-22, godz. 16:19 Informacje z regionów w jednym miejscu. Straż pożarna na portalu gov.pl Wszystkie komendy Państwowej Straży Pożarnej będą publikowały treści na portalu gov.pl. Projekt jest już gotowy, a strona pojawi się najprawdopodobniej za kil ... » więcej 2020-07-22, godz. 11:37 Ministerstwo Zdrowia: jest 380 nowych zakażeń koronawirusem Na początku listy 113 zakażeń ze Śląska, na końcu 2 z kujawsko-pomorskiego - to dane z raportu resortu zdrowia z 22 lipca. Jest też w tym dokumencie, niestety ... » więcej 2020-07-22, godz. 09:12 Od 31 lipca można się rejestrować i składać wnioski o bon turystyczny Od 31 lipca br. rodzice dzieci do 18. roku życia będą mogli rejestrować się w systemie PUE ZUS i składać wnioski o przyznanie bonu turystycznego - mówi Andrze ... » więcej 2020-07-21, godz. 10:58 399 nowych zakażeń w kraju, w tym 140 na Śląsku. W regionie ani jednego Na Covid-19 zmarło kolejnych dziewięć osób, potwierdzono 399 nowych nowych zakażeń koronawirusem, w tym 140 z woj. śląskiego - poinformowało we wtorek Ministe ... » więcej
2345678