Poniedziałek, 22 kwietnia 2019 r.   Imieniny: Kai, Leonii, Sotera
Polskie Radio PiK » Kraj - świat
2013-10-07, 20:07 Polska Agencja Prasowa

Nobel za komórkowy transport

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny podzielono między trzech naukowców - Jamesa E. Rothmana i Randy'ego W. Schekmana z USA oraz reprezentującego Niemcy Thomasa C. Suedhofa. Prace laureatów dotyczą transportu substancji wewnątrz żywych komórek.
Nagroda wynosi 8 mln koron szwedzkich (około 4 mln zł).

Żywa komórka, choć mała, wcale nie jest prosta. Oprócz zawierającego informację genetyczną jadra są w niej inne otoczone błonami organelle - dostarczające energii mitochondria, lizosomy, aparat Golgiego czy nieregularna sieć cystern, kanalików i pęcherzyków - retikulum endoplazmatyczne.

Funkcjonowanie komórki można porównać do działania wielkiego i ruchliwego portu. Jednocześnie jest ona fabryką rozmaitych substancji - część z nich zużywa sama, inne "eksportuje" (tak jest na przykład z wydzielaną przez komórki trzustki insuliną czy neuroprzekaźnikami, które uwalniane są przez komórki nerwowe).

W przypadku komórki środkiem transportu są otoczone błoną pęcherzyki, które wędrują przez labirynt błon i trafiają w miejsce przeznaczenia w komórce lub poza nią, przenosząc cząsteczki właściwych substancji. Właśnie za badania nad wyjaśnieniem, skąd wiedzą, gdzie mają dotrzeć i jak to robią, przyznano tegorocznego Nobla.

Schekman badał genetyczne podłoże systemu transportowego - zidentyfikował komórki drożdży z genetyczną usterką mechanizmu transportu, która powodowała zakłócenia podobne do źle zaprojektowanej komunikacji miejskiej. Pęcherzyki transportujące gromadziły się w niektórych częściach komórki.

Dalsze badania ujawniły trzy klasy genów, kontrolujących za pośrednictwem białek różne aspekty transportu substancji wewnątrz komórki. U ludzi mechanizm ten działa podobnie jak u drożdży. Udało się zidentyfikować uczestniczące w transporcie wewnątrzkomórkowym białka, z których składa się powłoka pęcherzyków transportowych. Schekman otrzymał też pierwsze oczyszczone pęcherzyki transportowe znajdujące się wewnątrz organelli komórkowych.

Rothman zbadał kompleks białek, który pozwala pęcherzykom łączyć się z docelowymi, otoczonymi błoną strukturami, by przekazać ładunek. Mechanizm przypomina działaniem zamek błyskawiczny. Wiele odmian białek, precyzyjnie dopasowanych do struktur docelowych, pozwala dostarczać zawartość pęcherzyka dokładnie tam, gdzie trafić powinna.

Suedhof pomógł wyjaśnić zagadkę działania synaps - wyspecjalizowanych połączeń między dwiema komórkami nerwowymi. Pod wpływem stymulacji neuron presynaptyczny uwalnia neuroprzekaźnik, stanowiący wiadomość dla neuronu znajdującego się z drugiej strony synapsy. Działanie synaps wpływa na funkcjonowanie naszej świadomości, emocji i zachowania. Każda prosta czynność wymaga od układu nerwowego wykonania milionów symulacji i precyzyjnego wzbudzenia synaps w mózgu i obwodowym układzie nerwowym.

Ten proces uwalniania jest uruchamiany tylko wówczas, gdy komórka wysyła sygnał do sąsiednich neuronów. Niezbędną precyzję zapewniają jony wapnia, na które reagują odkryte przez Sudhofa białka. Kolejne białka wiążą wypełnione neuroprzekaźnikiem pęcherzyki z błoną komórkową. Wtedy białkowe "zamki błyskawiczne" na ich powierzchni otwierają się i zawartość jest uwalniana. Zaburzenia tego procesu mogą prowadzić na przykład do chorób neuropsychiatrycznych, takich jak autyzm czy neurodegeneracyjnych jak choroba Parkinsona.

Choć tegoroczni nobliści są od lat laureatami nagród "zapowiadających" Nobla - na przykład Nagrody Laskera, Kavli czy Louisy Gross Horwitz - werdykt Komitetu Noblowskiego był dla nich zaskoczeniem. Schekman zlecił kierownikowi swojego laboratorium zakup szampana i zamierza świętować wraz z zespołem. Rothman uważa, że Nobel będzie dobrym argumentem za otrzymaniem kolejnego grantu, zaś Suedhof, którego wiadomość zaskoczyła podczas jazdy samochodem, myślał początkowo, że to żart któregoś z jego znajomych. (PAP)

Kraj - świat

2019-04-20, godz. 21:47 Abp Jędraszewski: z przesłaniem o Jezusie zmartwychwstałym apostołowie poszli w świat Z przesłaniem o Chrystusie ukrzyżowanym i zmartwychwstałym poszli apostołowie na cały świat. W ten właśnie sposób zaczęły się widzialne dzieje Kościoła, które ... » więcej 2019-04-20, godz. 10:29 Rzecznik KEP: święcąc pokarmy, naśladujemy Jezusa, który po zmartwychwstaniu zjadł śniadanie z apostołami Święcąc pokarmy, niosąc wielkanocny koszyk i przygotowując wielkanocne śniadanie, naśladujemy Jezusa, który po zmartwychwstaniu zjadł śniadanie z apostołami - ... » więcej 2019-04-20, godz. 08:30 W lasach sucho jak pieprz! Najwyższy stopień zagrożenia pożarem W całej Polsce utrzymuje się trzeci, najwyższy stopień zagrożenia pożarami w lasach. Instytut Badawczy Leśnictwa wydał ostrzeżenie, obowiązujące od piątku 19 ... » więcej 2019-04-20, godz. 05:43 Papież na Drodze Krzyżowej w Koloseum: wszystkie krzyże świata Papież Franciszek na zakończenie Drogi Krzyżowej w rzymskim Koloseum w Wielki Piątek mówił o 'wszystkich krzyżach świata' i modlił się za osoby spragnione spr ... » więcej 2019-04-19, godz. 18:38 Papież przewodniczył nabożeństwu Męki Pańskiej Papież Franciszek przewodniczył w Wielki Piątek nabożeństwu Męki Pańskiej w bazylice Świętego Piotra. Przed jego rozpoczęciem papież leżał dłuższą chwilę pogr ... » więcej 2019-04-19, godz. 15:55 Szczyt świątecznych kolejowych przewozów Świąteczny szczyt przewozów na kolei już się rozpoczął. PKP Intercity planują zwiększyć liczbę wagonów w pociągach na najpopularniejszych trasach, czyli do Tr ... » więcej 2019-04-18, godz. 22:13 Premier Morawiecki: zapraszamy w piątek 26 kwietnia o godz. 12 na Stadion Narodowy na "okrągły stół" oświatowy Zapraszamy z wicepremier Beatą Szydło na okrągły stół ws. oświaty w piątek, 26 kwietnia, na godz. 12 na Stadion PGE Narodowy - powiedział w czwartek w Krakowi ... » więcej 2019-04-18, godz. 18:24 Szydło: podtrzymuję wolę rozmowy, debaty i dialogu Podtrzymuję wolę rozmowy, debaty i dialogu - oświadczyła w czwartek w Krakowie wicepremier Beata Szydło. Zwróciła się jednocześnie z apelem do związkowców z Z ... » więcej 2019-04-18, godz. 15:58 ZNP i FZZ odrzuciły rządową propozycję podwyżki płac dla nauczycieli ZNP i FZZ odrzuciły przedstawioną przez rząd propozycję podwyżki płac od przyszłego roku dla nauczycieli dyplomowanych średnio o 250 zł, połączoną z podniesie ... » więcej 2019-04-18, godz. 15:21 Prokuratura wniosła o kary 25 lat więzienia dla oskarżonych ws. afery Amber Gold O kary po 25 lat więzienia wniosła prokuratura w czwartek przed Sądem Okręgowym w Gdańsku w mowie końcowej procesu ws. afery finansowej Amber Gold dla założyc ... » więcej
1234567