Piątek, 24 maja 2019 r.   Imieniny: Joanny, Zuzanny
Polskie Radio PiK » Kraj - świat
2016-11-23, 20:17 Polska Agencja Prasowa/Marcin Jabłoński

TK: konstytucyjne główne zapisy ustawy o izolacji groźnych przestępców

Główne spośród zaskarżonych przepisów umożliwiających m.in izolację najgroźniejszych przestępców w specjalnym ośrodku są zgodne z konstytucją - orzekł w środę Trybunał Konstytucyjny. Za niekonstytucyjny uznał przepis dotyczący procedury wypisania z ośrodka.
Pięcioosobowy skład TK pod przewodnictwem wiceprezesa Trybunału Stanisława Biernata uznał niekonstytucyjność tylko jednego - spośród kilkunastu zaskarżonych - zapisów ustawy zwanej w mediach ustawą o "bestiach" i umożliwiającej izolację najgroźniejszych przestępców w specjalnym ośrodku w Gostyninie, już po odbyciu przez nich kary.

Według TK konstytucję narusza jedynie zapis, w myśl którego tylko jeden lekarz wydaje opinię, czy niezbędny jest dalszy pobyt w specjalnym ośrodku osoby stwarzającej zagrożenie. "Opinia tylko jednego lekarza psychiatry jest niewystarczająca w zakresie gwarancji, jakie powinny przysługiwać osobie umieszczonej w ośrodku" - uzasadnił sprawozdawca sprawy prezes TK Andrzej Rzepliński. TK jest zdania, że ustawa powinna się zmienić jedynie w tej części.

Za niesprzeczne z konstytucją TK uznał resztę zapisów, zaskarżonych jeszcze w 2014 r. przez poprzedniego prezydenta Bronisława Komorowskiego oraz ówczesną Rzecznik Praw Obywatelskich Irenę Lipowicz. Pytania prawne dotyczące jej przepisów skierowały także do TK dwa sądy. Trybunał rozpoznał wszystkie te wnioski łącznie. Część sprawy umorzono. Wyrok zapadł większością głosów, zdanie odrębne zgłosił sędzia Andrzej Wróbel. Uznał, że przepisów ustawy nie da się pogodzić z przyrodzoną każdemu człowiekowi godnością, która jest wartością konstytucyjną.

Trybunał uznał konstytucyjność ustawowej definicji osoby stwarzającej zagrożenie i przesłanek umieszczania jej w specjalnym ośrodku w Gostyninie. "Ustawa dała wymiarowi sprawiedliwości narzędzie ochrony innych osób przed realnym zagrożeniem ze strony skazanych za najgroźniejsze przestępstwa" - mówił sędzia Rzepliński.

Według niego, nie można mówić w tym przypadku o naruszeniu zakazu podwójnego karania za ten sam czyn. Ponadto, w ocenie Trybunału, umieszczenie osoby stwarzającej zagrożenie w ośrodku w Gostyninie ma wymiar terapeutyczny, a nie karny, zaś fakt, że sprawą zajmuje się sąd cywilny zapewnia "bezpieczny dystans" między stosowanym środkiem, a karą.

Podkreślił, że terapia musi mieć charakter zindywidualizowany, dostosowany do zaburzeń danej osoby, dlatego też szczegółowe zapisy co do terapii nie mogą być zapisane w ustawie.

"Podstawową przesłanką umieszczenia w ośrodku jest stwierdzenie głębokiego, wielokierunkowo uwarunkowanego zaburzenia osobowości sprawiające, że człowiek taki, jakkolwiek nie dopuścił się do żadnego przestępstwa podczas odbywania kary, stwarza na wolności, o czym sąd musi być przekonany, realne zagrożenie dopuszczenia się czynu zabronionego z użyciem przemocy" - podkreślił Rzepliński. Dodał, że "realne zagrożenie, to nie znaczy na sto procent".

Ustawa o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób weszła w życie w styczniu 2014 r. Umożliwia ona na mocy decyzji sądu cywilnego zastosowanie - na wniosek dyrektora zakładu karnego - wobec takiej osoby, już po odbyciu przez nią kary więzienia (w systemie terapeutycznym) nadzoru prewencyjnego lub leczenia w ośrodku zamkniętym utworzonym w Gostyninie. Według danych przedstawionych przez RPO obecnie w ośrodku tym umieszczone są 32 osoby, w tym jedna kobieta.

Według TK użycie w ustawie o izolacji najgroźniejszych przestępców zwrotów niedookreślonych jest dopuszczalne i w praktyce zdarza się, iż ustawodawca może używać takich zwrotów. "Zwroty są niedookreślone, ale ustawodawcza często, wbrew pozorom, używa takich zwrotów" - mówił Rzepliński.

Zgodnie z ustawą sąd orzeka o zastosowaniu nadzoru, jeżeli charakter stwierdzonych zaburzeń psychicznych wskazuje, że zachodzi "wysokie prawdopodobieństwo" popełnienia przestępstwa. Jeśli zaś istnieje "bardzo wysokie prawdopodobieństwo" popełnienia przestępstwa, sąd decyduje o umieszczeniu takiej osoby w ośrodku.

"Niedookreśloność spotęgowana jest abstrakcyjnym charakterem wyrazu +prawdopodobieństwo+. Z samego faktu użycia danego zwrotu przez ustawodawcę nie można jednak wyciągać wniosku o jego niekonstytucyjności" - wskazał Rzepliński. Dodał, że użycie przez ustawodawcę zwrotów niedookreślonych "nie jest jakimś pozaeuropejskim ekscesem legislacyjnym na tle unormowań obowiązujących w innych państwach Europy Zachodniej".

Jednocześnie TK przypomniał, że decyzja o zastosowaniu izolacji "stanowi wyłączną kompetencję sądu, a nie biegłych". "Przeprowadzając dowód z opinii biegłych psychiatrów (...) sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału" - wskazał.

W zdaniu odrębnym sędzia Wróbel zaznaczył, że nie ma wątpliwości co do zgodności z konstytucją kwestii nadzoru prewencyjnego takich osób, ale odmiennie ocenia sprawę izolacji. "Biorąc pod uwagę zasady umieszczania w ośrodku oraz warunki przebywania w nim, zwłaszcza bezterminowy okres przebywania osób w nim umieszczonych oraz możliwość stosowania wobec nich przymusu bezpośredniego, należy uznać, że umieszczenie w ośrodku stanowi bez wątpienia pozbawienie wolności osobistej" - mówił.

Jak ocenił sędzia Wróbel zastosowany środek "jest bez wątpienia surowszy, bardziej restrykcyjny i znacznie mniej gwarancyjny, niż przewidziany w Ustawie o ochronie zdrowia psychicznego środek pozbawienia wolności w postaci przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody osoby przyjmowanej".

Podczas konferencji prasowej po wyroku sędzia Biernat powiedział, że obecnie ustawodawca powinien zmienić przepis zakwestionowany przez TK i dotyczący uzyskania opinii od wyłącznie jednego lekarza. "Wyroki Trybunału niestety nie są publikowane, natomiast z momentem wydania wyroku i opublikowania go w zbiorze orzecznictwa powinny być traktowane jako wiążące dla sądów, dlatego moim zdaniem sądy od dzisiaj, przy kolejnych badaniach osób znajdujących się w ośrodku, powinny wymagać tych dodatkowych opinii" - ocenił.

Marcin Jabłoński (PAP)

Kraj - świat

2019-05-23, godz. 21:23 Niepełnosprawni i ich opiekunowie protestowali w Warszawie Protestujący chcieli zwrócić uwagę na problemy osób niepełnosprawnych. Domagali się także większego wsparcia ze strony państwa. » więcej 2019-05-23, godz. 20:41 Prezydent: każdy głos ma znaczenie, każdy głos jest ważny; idźmy na wybory [wideo] - Wysoka frekwencja będzie potwierdzeniem wysokiej jakości polskiej demokracji - zaapelował prezydent Andrzej Duda. Jak zaznaczył, idąc do urn, Polacy wraz z ... » więcej 2019-05-23, godz. 20:23 Kantar dla TVN: PiS - 36 proc., Koalicja Europejska - 34 proc., Wiosna Biedronia - 8 proc. W wyborach do Parlamentu Europejskiego 36 proc. Polaków zamierza oddać głos na PiS, 34 proc. - na Koalicję Europejską, a 8 proc. badanych deklaruje poparcie W ... » więcej 2019-05-23, godz. 11:29 Premier: Monitorujemy zagrożenie powodziowe. Chcemy pomóc wszystkim ludziom na miejscu - Zapewniam, że będziemy z mieszkańcami w tych miejscach, w których rzeki grożą wylaniem i podtopieniem domów - oświadczył w czwartek premier Mateusz Morawiec ... » więcej 2019-05-20, godz. 15:14 Cztery dziewczynki i dwóch chłopców. Pierwsze sześcioraczki w Polsce! W Krakowie przyszły na świat sześcioraczki. Poród odebrali w poniedziałek przed południem lekarze ze Szpitala Uniwersyteckiego. » więcej 2019-05-20, godz. 12:56 Centrum Informacyjne Rządu ws. tekstu GW o zakupie ziemi przez premiera i jego żonę Premier Mateusz Morawiecki wraz z żoną podjęli decyzję o skierowaniu artykułu dzisiejszej Gazety Wyborczej na drogę sądową z żądaniem sprostowania zawartych w ... » więcej 2019-05-20, godz. 10:58 TVP, TVN i Polsat podadzą wyniki exit poll TVP, TVN i Polsat 26 maja po zakończeniu ciszy wyborczej podadzą wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego oparte na sondażu exit poll, czyli na odpowiedziac ... » więcej 2019-05-19, godz. 15:57 Rząd chce dać zasiłek niepełnosprawnym. Budżet to zniesie - oceniają eksperci W niedzielę (19.05.), na konwencji regionalnej PiS w Krakowie, premier Mateusz Morawiecki zapowiedział, że w ciągu najbliższych kilku miesięcy niepełnosprawni ... » więcej 2019-05-18, godz. 15:44 Premier: Tegoroczne wakacje rozpoczną się wcześniej Rok szkolny 2018/19 zakończy się 19 czerwca, w środę przed świętem Bożego Ciała, a nie jak planowano w piątek 21 czerwca - poinformował premier Mateusz Morawi ... » więcej 2019-05-18, godz. 12:00 75 lat temu Polacy zdobyli wzgórze Monte Cassino 75 lat temu, 18 maja 1944 r., po niezwykle zaciętych walkach 2. Korpus Polski dowodzony przez gen. Władysława Andersa zdobył wzgórze Monte Cassino wraz ze zna ... » więcej
1234567