Wtorek, 12 listopada 2019 r.   Imieniny: Renaty, Witolda, Jozafata
Polskie Radio PiK » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia
2019-01-04, 06:00 Michał Jędryka

dr Mateusz Soliński

dr Mateusz Soliński. Fot. E.Rupniewska
dr Mateusz Soliński. Fot. E.Rupniewska
Gościem Rozmowy Dnia był dr Mateusz Soliński, filozof, historyk sztuki i kustosz Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy. A rozmawialiśmy o obrazach przedstawiających Matkę Bożą i ich związkach z odzyskaniem niepodległości.

Michał Jędryka: W ubiegłym roku przed Bożym Narodzeniem miał pan wykład o przedstawieniach Bożego Narodzenia w sztuce. W tym roku tuż przed świętami poświęcił pan takie wystąpienie jednej z głównych postaci tego wydarzenia czyli Matce Bożej, którą przedstawiano w rozmaity sposób w sztuce, ale pana prelekcja była poświęcona interwencjom Matki Bożej w polską historię oraz ich przedstawieniom w sztuce. Który z tych obrazów jest najmocniej dla pana znaczący?

Mateusz Soliński: Trudno taki wybrać, moim zamierzeniem było zebranie pewnej liczby, nie wszystkich oczywiście, tylko wybranych obrazów bardzo istotnych czy mówiących wiele o naszej historii. Trudno byłoby jeden wybrać. (...). Może na uwagę zasługiwałby szczególnie jeden wizerunek Matki Bożej, która miała objawić się w Gietrzwałdzie. Przypuszczam, że jakby pan redaktor wyszedł na ulicę z mikrofonem i by zaczął pytać ludzi o te objawienia, dużo ludzi o nich w ogóle nie słyszało, a nawet jeśli słyszało, to na pewno nie powiązało ich z odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Te objawienia miały miejsce w 1877 roku, więc jeszcze przed odzyskaniem niepodległości. Te objawienia i wizerunki miały bardzo duży wpływ na to co się wydarzyło przez następne kilkadziesiąt lat i w gruncie rzeczy są opinie mówiące o tym, że dzięki tym wydarzeniom, które nastąpiły po tych objawieniach, niezależnie czy będziemy w nie wierzyć czy nie, pojawiła się szansa, że Polacy byli w stanie te niepodległość odzyskać.

Czy w Gietrzwałdzie oprócz tego, że jest miejsce objawień to również jest obraz Matki Bożej?

Ja w moim wystąpieniu i na tym skoncentrowałem swoje badania i poszukiwania, odnosiłem się do tych obrazów, które powstały już po tych objawieniach, o różnej jakości artystycznej, które ukazywały Matkę Bożą, pokazującą się nad klonem oraz dzieci, które tych objawień doświadczyły. Jest obraz Matki Bożej Gietrzwałdzkiej, który datuje się na XV czy XVI wiek, więc poprzedza to wydarzenie czyli objawienia nie są związane z tym obrazem. Jednak pielgrzymki, które od momentu nagłośnienia objawień się nasiliły, także interesowały się obrazem Matki Bożej Gietrzwałdzkiej.

To były bardzo masowe pielgrzymki w latach 70. XIX wieku.

Tak i to jest najistotniejszy punkt tych objawień, bo szacuje się, że w samym roku objawień, na przestrzeni kilku miesięcy, Gietrzwałd odwiedziło około 5% ówczesnej populacji Polaków nie mających wtedy swojego państwa czyli około 0,5 mln osób. Taka jeszcze krótka dygresja, ale istotna: (...) ten ruch pielgrzymkowy spowodował zapchanie linii kolejowych na drodze do Olsztyna, wówczas najbardziej rozbudowanej sieci linii kolejowych na świecie jakie znajdowały się w Cesarstwie Niemieckim. Być może powstrzymał on wybuch wojny na skalę światową, która później wybuchła w 1914 roku. To jest teza Grzegorza Brauna, zachęcam do zapoznania się z jego publikacją, że te objawienia, pomijając aspekt odnowy moralnej narodu, doprowadziły do tego, że ta wojna nie wybuchła, co więcej, spowodowały, że nie wybuchło kolejne powstanie, co do którego mamy informacje, że było planowane i inspirowane przez Brytyjczyków, którzy chcieli doprowadzić do dywersji na tyłach wroga, czyli Rosji, która była zaangażowana w wojnę rosyjsko-turecką i przez to nie doszło, do samobójczego powstania, wojny, która przekreśliłaby wszelkie szanse na odzyskanie przez Polskę niepodległości. (...).
Mówi dr Mateusz Soliński

Zobacz także

2019-10-29, godz. 06:00 Ryszard Bober [wideo] Gościem "Rozmowy dnia" był Ryszard Bober, senator PSL. Polityk skomentował protesty wyborcze, które dotyczą także jego wyboru do izby wyższej, odniósł się do ... » więcej 2019-10-28, godz. 06:03 Jarosław Wenderlich [wideo] Gościem Rozmowy dnia był radny Jarosław Wenderlich, szef klubu radnych Prawa i Sprawiedliwości w bydgoskiej Radzie Miasta, a rozmawiać będziemy między innymi ... » więcej 2019-10-25, godz. 06:57 Marcin Sypniewski [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Marcin Sypniewski, lider Konfederacji w Bydgoszczy. Polityk komentował nowy podział sceny politycznej: wejście do Sejmu Lewicy i Konf ... » więcej 2019-10-24, godz. 06:03 Tomasz Latos [wideo] Gościem Rozmowy dnia był poseł Tomasz Latos, a rozmawialiśmy między innymi o rozpoczynającej się kadencji Sejmu, a także o sporze w bydgoskiej Radzie Miasta o ... » więcej 2019-10-23, godz. 06:03 Dariusz Kurzawa [wideo] Gościem Rozmowy dnia był Dariusz Kurzawa, poseł-elekt PSL. Pytaliśmy polityka o to, czym zajmie się w Parlamencie, jakie sprawy naszego regionu są do załatwie ... » więcej 2019-10-22, godz. 06:00 Kosma Złotowski [wideo] Gościem „Rozmowy dnia” w Polskim Radiu PiK był europoseł Kosma Złotowski, którego pytaliśmy między innymi o głosowanie w Parlamencie Europejskim nad wyborem K ... » więcej 2019-10-21, godz. 06:02 Łukasz Schreiber [wideo] Gościem Rozmowy dnia był minister Łukasz Schreiber, sekretarz stanu w kancelarii premiera, równocześnie wybrany posłem kolejnej kadencji, a rozmawialiśmy międ ... » więcej 2019-10-18, godz. 08:45 Andrzej Kobiak O roli Senatu w nowej kadencji. Kto powinien zostać marszałkiem tej izby oraz czy - tak jak chce opozycja - wzrośnie rola Senatu, w sytuacji gdy Prawo i Spraw ... » więcej 2019-10-17, godz. 06:00 Marcin Sypniewski [wideo] Gościem Rozmowy dnia był Marcin Sypniewski, lider Konfederacji w okręgu bydgoskim. 11 mandatów Konfederacji to sukces czy porażka? W jakich sprawach Konfedera ... » więcej 2019-10-16, godz. 06:03 Zbigniew Girzyński [wideo] Gościem Rozmowy dnia był poseł elekt Zbigniew Girzyński. Rozmawialiśmy o planach i perspektywach na najbliższą kadencję, a także o polityce historycznej Polsk ... » więcej
12345