Czwartek, 20 września 2018 r.   Imieniny: Filipiny, Eustachego, Euzebii
Polskie Radio PiK » Rozmowa Dnia » Rozmowa dnia
2018-05-02, 18:28 Robert Erdmann/Redakcja

Prof. Zbigniew Naworski

Prof. Zbigniew Naworski/fot. researchgate.net
Prof. Zbigniew Naworski/fot. researchgate.net
Czym była Konstytucja 3 Maja? Co przyniosła I Rzeczypospolitej? O tym w Rozmowie Dnia opowiadał Robertowi Erdmannowi prawnik i historyk prawa, prof. Zbigniew Naworski z UMK.

Robert Erdmann: Dziś święto Konstytucji 3 Maja. Jak prawnik i historyk prawa ocenia ten akt?
Prof. Zbigniew Naworski: Ocena jest nie do końca jednoznaczna. Z jednej strony był to akt, który reformował w sposób bardzo głęboki przede wszystkim ustrój polityczny Polski. Z drugiej strony - siłą rzeczy po uchwaleniu musiał natychmiast spowodować reakcję państw ościennych, które były gwarantami tak zwanych praw kardynalnych RP, a Konstytucja 3 Maja, czy dokładnie wszystkie ustawy, które się tak określa, były z tymi prawami kardynalnymi w jawnej sprzeczności. Z tego względu ocena musi być mieszana, nie do końca jednoznaczna.
Problem polega na tym, że procesjonalny historyk, w zwłaszcza historyk prawa, zawsze przegrywa z mitami, a konstytucja została wyidealizowana i zmitologizowana przez późniejsze wydarzenia i pokolenia, której głęboko tkwiły w tradycji romantycznej historii Polski.

Powróćmy do samego aktu - do przepisów konstytucji. Wprowadzała ona m.in. dziedziczenie tronu. Nawet wyznaczała, że nową dynastią ma być dynastia saska, na polskim tronie miał zasiąść Fryderyk August. To były fundamentalne zmiany.
- Zmiana była dość zasadnicza, aczkolwiek wybór monarchy nie był zbyt rozsądny. Powoływano się na tradycję unii polsko-saskiej. Oczywiście rezygnacja z wolnej elekcji stanowiła fundamentalną zmianę, ale czy to miało być panaceum na wszystkie nasze bolączki z przeszłości, to miałbym wątpliwości.

A takim panaceum nie było dziedziczenie korony, ustanowienie rządu, skarbu, wojska? To wszystko jest w tej konstytucji.
- Nie do końca. Zawsze się zapomina, że najpierw wymyślono aukcję 100 tys. wojska, nie wiedząc skąd się weźmie na to pieniądze, po czym wprowadzono ofiarę dziesiątego grosza, czyli podatek, który miał tę armię utrzymać. Niestety ustawa została napisana typowo po polsku – o tym, jakie kto ma dochody, decydował sam właściciel, który przekazywał te informacje władzom skarbowym. Oczywiście, jak się okazało, tych pieniędzy nie starczyło nawet na połowę autoramentu (...).
Polskie Radio PiK - Rozmowa Dnia - prof. Zbigniew Naworski

Zobacz także

2018-09-20, godz. 06:00 Zbigniew Ostrowski Czy region kujawsko-pomorski jest w ogonie w wykorzystywaniu unijnych pieniędzy - jak mówią przedstawiciele rządu - czy w czołówce, jak twierdzi marszałek woj ... » więcej 2018-09-19, godz. 06:00 Bartosz Kownacki Czy z dotychczasowych posiedzeń komisji śledczej w sprawie Amber Gold wyłania się już jakiś całościowy obraz tej afery? Czy dojdzie do przesłuchania byłego pr ... » więcej 2018-09-17, godz. 22:48 Tomasz Latos Pierwszy zarejestrowany kandydat na prezydenta Bydgoszczy - poseł Tomasz Latos rozpoczął kampanię konwencją w amerykańskim stylu. Jednocześnie coraz częściej ... » więcej 2018-09-17, godz. 01:00 Irena Paczkowska Gościem "Rozmowy dnia" w Polskim Radiu PiK była Irena Paczkowska - nauczyciel akademicki, mediator i kandydat Ruchu Kukiz'15 na prezydenta Torunia. Jaki progr ... » więcej 2018-09-14, godz. 06:00 Tadeusz Zwiefka - Prawdziwymi przeciwnikami dyrektywy unijnej o prawach autorskich są potentaci sieci internetowej, tacy jak Google – mówi europoseł Tadeusz Zwiefka, gość Roz ... » więcej 2018-09-13, godz. 06:00 Jacek Olech Atakuje swoich kontrkandydatów i składa wniosek do prokuratury. O urząd prezydenta Inowrocławia walczy nie pierwszy raz. Jak chce zmienić miasto? Z kim będzie ... » więcej 2018-09-12, godz. 06:00 Sławomir Mentzen Aplikacja wskazująca wolne miejsca parkingowe, dokładny monitoring zanieczyszczeń powietrza czy otwarcie miasta na kryptowaluty - to propozycje Sławomira Ment ... » więcej 2018-09-11, godz. 06:00 Kosma Złotowski Czy województwo powinno być wyłącznie samorządowe, czy też urząd wojewody jako przedstawiciela rządu w terenie ma uzasadnienie z punktu widzenia ładu społeczn ... » więcej 2018-09-09, godz. 21:39 Zbigniew Rasielewski - Urzędy Wojewódzkie są potrzebne, a postulat ich likwidacji nie powinien się pojawić w kampanii samorządowej - uważa Zbigniew Rasielewski, kandydat Zjednoczo ... » więcej 2018-09-06, godz. 19:44 Tomasz Lenz O głównych problemach Torunia, propozycjach zmian i priorytetach mówi kandydat Koalicji Obywatelskiej na prezydenta Torunia - poseł Tomasz Lenz (PO). Czy jeśl ... » więcej
12345