Piątek, 19 października 2018 r.   Imieniny: Ziemowita, Jana, Pawła
Polskie Radio PiK » Rozmowa Dnia » Rozmowa dnia
2018-05-02, 18:28 Robert Erdmann/Redakcja

Prof. Zbigniew Naworski

Prof. Zbigniew Naworski/fot. researchgate.net
Prof. Zbigniew Naworski/fot. researchgate.net
Czym była Konstytucja 3 Maja? Co przyniosła I Rzeczypospolitej? O tym w Rozmowie Dnia opowiadał Robertowi Erdmannowi prawnik i historyk prawa, prof. Zbigniew Naworski z UMK.

Robert Erdmann: Dziś święto Konstytucji 3 Maja. Jak prawnik i historyk prawa ocenia ten akt?
Prof. Zbigniew Naworski: Ocena jest nie do końca jednoznaczna. Z jednej strony był to akt, który reformował w sposób bardzo głęboki przede wszystkim ustrój polityczny Polski. Z drugiej strony - siłą rzeczy po uchwaleniu musiał natychmiast spowodować reakcję państw ościennych, które były gwarantami tak zwanych praw kardynalnych RP, a Konstytucja 3 Maja, czy dokładnie wszystkie ustawy, które się tak określa, były z tymi prawami kardynalnymi w jawnej sprzeczności. Z tego względu ocena musi być mieszana, nie do końca jednoznaczna.
Problem polega na tym, że procesjonalny historyk, w zwłaszcza historyk prawa, zawsze przegrywa z mitami, a konstytucja została wyidealizowana i zmitologizowana przez późniejsze wydarzenia i pokolenia, której głęboko tkwiły w tradycji romantycznej historii Polski.

Powróćmy do samego aktu - do przepisów konstytucji. Wprowadzała ona m.in. dziedziczenie tronu. Nawet wyznaczała, że nową dynastią ma być dynastia saska, na polskim tronie miał zasiąść Fryderyk August. To były fundamentalne zmiany.
- Zmiana była dość zasadnicza, aczkolwiek wybór monarchy nie był zbyt rozsądny. Powoływano się na tradycję unii polsko-saskiej. Oczywiście rezygnacja z wolnej elekcji stanowiła fundamentalną zmianę, ale czy to miało być panaceum na wszystkie nasze bolączki z przeszłości, to miałbym wątpliwości.

A takim panaceum nie było dziedziczenie korony, ustanowienie rządu, skarbu, wojska? To wszystko jest w tej konstytucji.
- Nie do końca. Zawsze się zapomina, że najpierw wymyślono aukcję 100 tys. wojska, nie wiedząc skąd się weźmie na to pieniądze, po czym wprowadzono ofiarę dziesiątego grosza, czyli podatek, który miał tę armię utrzymać. Niestety ustawa została napisana typowo po polsku – o tym, jakie kto ma dochody, decydował sam właściciel, który przekazywał te informacje władzom skarbowym. Oczywiście, jak się okazało, tych pieniędzy nie starczyło nawet na połowę autoramentu (...).
Polskie Radio PiK - Rozmowa Dnia - prof. Zbigniew Naworski

Zobacz także

2018-10-19, godz. 06:00 Michał Zaleski Gościem Rozmowy Dnia będzie prezydent Torunia, Michał Zaleski. Zapytamy go o najważniejsze dla miasta sprawy: sukcesy i porażki oraz sposoby na rozwiązanie pr ... » więcej 2018-10-18, godz. 05:53 Radosław Sojak Dlaczego idziemy na wybory? Co i kogo wybieramy? Programy? Obietnice? Idee? Czy może osoby i życiorysy? Dlaczego niektórzy rezygnują z udziału w wyborach? Na ... » więcej 2018-10-17, godz. 06:00 Radosław Sajna Pismo o tematyce samorządowej Wspólnota ogłosiło ranking miast, w którym spośród miast wojewódzkich Toruń znalazł się na miejscu 12, a Bydgoszcz dopiero na 16 ... » więcej 2018-10-16, godz. 06:30 Stefan Hambura Mieszkający w Niemczech prawnik Stefan Hambura przekonuje, że Polacy mogą się starać o odszkodowania od Niemiec za straty poniesione podczas II Wojny Światowe ... » więcej 2018-10-15, godz. 06:00 Bartosz Kownacki Posła Bartosza Kownackiego, członka sejmowej komisji obrony narodowej, zapytaliśmy o plany uzbrojenia polskiej armii i o perspektywy polskiego przemysłu zbroj ... » więcej 2018-10-12, godz. 06:30 Marek Wojtkowski Co zrobić, aby Włocławek był interesującym miastem dla inwestorów i młodych ludzi? A także o pomyśle budowy trzeciej przeprawy przez Wisłę, ale również o ewen ... » więcej 2018-10-11, godz. 06:00 Paweł Skutecki Gościem Rozmowy Dnia w Polskim Radiu PiK był poseł Kukiz'15 - Paweł Skutecki, który kandyduje na stanowisko prezydenta Bydgoszczy. Jaka jest jego wizja rozwo ... » więcej 2018-10-10, godz. 06:00 Marek Gotowski Wykonawcy inwestycji mają coraz większe problemy płatnicze. Rosną zaległości, rosną też straty firm, z powodu wzrostu cen. Czy może dojść do fali upadłości, k ... » więcej 2018-10-09, godz. 06:30 Tomasz Latos "Marginalizacja Bydgoszczy, likwidacja dwustołeczności" - takie przestrogi padły 8 października w trakcie konferencji prasowej z ust Tomasza Latosa - kandydat ... » więcej 2018-10-08, godz. 05:53 Piotr Król Gościem rozmowy dnia w poniedziałek, 8 października, był poseł Piotr Król, członek sejmowej komisji infrastruktury, którego zapytaliśmy między innymi o proble ... » więcej
12345