duży kontrast mapa strony
Strona startowa » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia

Prof. Zbigniew Naworski

Prof. Zbigniew Naworski/fot. researchgate.netCzym była Konstytucja 3 Maja? Co przyniosła I Rzeczypospolitej? O tym w Rozmowie Dnia opowiadał Robertowi Erdmannowi prawnik i historyk prawa, prof. Zbigniew Naworski z UMK.

Robert Erdmann: Dziś święto Konstytucji 3 Maja. Jak prawnik i historyk prawa ocenia ten akt?
Prof. Zbigniew Naworski: Ocena jest nie do końca jednoznaczna. Z jednej strony był to akt, który reformował w sposób bardzo głęboki przede wszystkim ustrój polityczny Polski. Z drugiej strony - siłą rzeczy po uchwaleniu musiał natychmiast spowodować reakcję państw ościennych, które były gwarantami tak zwanych praw kardynalnych RP, a Konstytucja 3 Maja, czy dokładnie wszystkie ustawy, które się tak określa, były z tymi prawami kardynalnymi w jawnej sprzeczności. Z tego względu ocena musi być mieszana, nie do końca jednoznaczna.
Problem polega na tym, że procesjonalny historyk, w zwłaszcza historyk prawa, zawsze przegrywa z mitami, a konstytucja została wyidealizowana i zmitologizowana przez późniejsze wydarzenia i pokolenia, której głęboko tkwiły w tradycji romantycznej historii Polski.

Powróćmy do samego aktu - do przepisów konstytucji. Wprowadzała ona m.in. dziedziczenie tronu. Nawet wyznaczała, że nową dynastią ma być dynastia saska, na polskim tronie miał zasiąść Fryderyk August. To były fundamentalne zmiany.
- Zmiana była dość zasadnicza, aczkolwiek wybór monarchy nie był zbyt rozsądny. Powoływano się na tradycję unii polsko-saskiej. Oczywiście rezygnacja z wolnej elekcji stanowiła fundamentalną zmianę, ale czy to miało być panaceum na wszystkie nasze bolączki z przeszłości, to miałbym wątpliwości.

A takim panaceum nie było dziedziczenie korony, ustanowienie rządu, skarbu, wojska? To wszystko jest w tej konstytucji.
- Nie do końca. Zawsze się zapomina, że najpierw wymyślono aukcję 100 tys. wojska, nie wiedząc skąd się weźmie na to pieniądze, po czym wprowadzono ofiarę dziesiątego grosza, czyli podatek, który miał tę armię utrzymać. Niestety ustawa została napisana typowo po polsku – o tym, jakie kto ma dochody, decydował sam właściciel, który przekazywał te informacje władzom skarbowym. Oczywiście, jak się okazało, tych pieniędzy nie starczyło nawet na połowę autoramentu (...).

Jan Szopiński- O zgodę na przeniesienie pomnika Kazimierza Wielkiego należałoby zapytać jego twórców, a także Społeczny Komitet Budowy - mówił w dzisiejszej Rozmowie Dnia Polskiego Radia PiK Jan Szopiński, wiceprzewodniczący Rady Miasta Bydgoszczy. Uważa t ...

Sławomir SadowskiMinęły trzy lata od chwili gdy Andrzej Duda sprawuje urząd prezydenta. Czy jest "notariuszem rządu" jak twierdzą jego przeciwnicy, czy samodzielnym politykiem, który jako jedyny potrafi działać ponad sporem politycznym - jak mówią jego zwolenn ...

Sebastian GawronekWiceszef zarządu regionu bydgoskiego "Solidarności" jest optymistą po spotkaniu z premierem na temat podwyżek płac. Sebastian Gawronek przypomniał, że związek domaga się wzrostu płacy minimalnej w sferze budżetowej do 2.278 zł. - Podwyżek nie ...

Lucyna Przybylińska- Zawsze w wakacje jest deficyt krwi w centrach krwiodawstwa. To czas kiedy m.in. dochodzi do większej liczby wypadków komunikacyjnych, a nasze stany magazynowe są niższe - mówi Lucyna Przybylińska z Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiole ...

Kosma ZłotowskiKolejne unijne instytucje przyglądają się reformie sądownictwa w Polsce. Grupa europosłów naciska na Komisję Europejską w obronie przewoźników. Jaki finał znajdą te procedury? Czy Donald Trump jest sojusznikiem Europy i Polski, na którego może ...

Janusz KaźmierczakNa czym polegają mediacje? W jakich sytuacjach mogą one pomóc? Czy mediatorzy rozwiązują tylko konflikty indywidualne, czy również społeczne? Gościem Rozmowy Dnia będzie Janusz Kaźmierczak - filozof oraz socjolog, mediator wpisany na listy pro ...

Jarosław KuropatwińskiWśród bydgoszczan rozgorzała dyskusja o przyszłości Parku Witosa w centrum miasta. Po odkryciu, że na znajdującym się tam niegdyś cmentarzu ewangelickim nie dokonano ekshumacji, pojawiła się konieczność zdefiniowania tego miejsca na nowo. Swój ...

Rafał Bruski- Nikt nie wydawał żadnych zakazów informacji w sprawie przenosin pomnika Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej - stwierdził na antenie Polskiego Radia PiK prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski. W miniony wtorek monument został przesunięty 12 metrów ...

Krzysztof OsińskiPrzeniesienie Pomnika Walki i Męczeństwa na Starym Rynku wzbudziło ogromne zainteresowanie bydgoszczan. Czy oznacza to, że ten pomnik wciąż otoczony jest wielkim społecznym szacunkiem? Czy należy go traktować jako element bydgoskiej tożsamości ...

Zbigniew GirzyńskiDziś (1 sierpnia) mija kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. 74 lata po rozpoczęciu tego heroicznego boju nadal nie milkną dyskusje czy powstanie było naturalną konsekwencją walki prowadzonej przez Polaków od 1939 roku, czy niepotr ...

12345
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę